[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): أَکْثَرُ مَصَارِعِ الْعُقُولِ، تَحْتَ بُرُوقِ الْمَطَامِعِ.[/hadith]
ترجمه (محمد دشتی):
آرزوها آفت اندیشه (اخلاقی):
و درود خدا بر او، فرمود: قربانگاه اندیشه ها، زیر برق آرزوهاست.
حکمت 219 نهج البلاغه
مطالب مرتبط
شرح
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 21، ص: 289
الثامنة بعد المائتین من حکمه علیه السّلام:
(208) و قال علیه السّلام: أکثر مصارع العقول تحت بروق المطامع. (79181- 79173)
المعنی:
الحیاة صراع مستمرّ و تنازع دائم بین النور و الظلمة، و بین الخیر و الشرّ و متی ینتهی هذا الصراع و التنازع؟ و إلی أین
شرح
جلوه تاریخ درشرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 8، ص20
اکثر مصارع العقول تحت بروق المطامع. «بیشترین جایگاه افتادن خردها، زیر برقهای طمعهاست.»
در این معنی پیش از این سخن گفته ایم و از جمله این شعر است: «طمع بسته ای که لیلی برگردد و حال آنکه گردنهای مردان را آزمندیها قطع می کند.»
شرح
قربانگاه عقل!
امام(علیه السلام) در این گفتار حکیمانه به خطرات مهم طمع اشاره کرده می فرماید: «بیشترین قربانگاه عقل ها در پرتو طمع هاست»; (أَکْثَرُ مَصَارِعِ الْعُقُولِ تَحْتَ بُرُوقِ الْمَطَامِعِ).
«مَصارِع» جمع «مصرع» به معنای محلی است که انسان به خاک می افتد. این واژه در مورد شهیدان و کشته شدگان و
شرح
امام (ع) فرمود: «أَکْثَرُ مَصَارِعِ الْعُقُولِ تَحْتَ بُرُوقِ الْمَطَامِعِ»:
از خصوصیت عقل آن است که شایستگی دارد تا در برابر نفس امّاره بایستد و آن را بشکند و در مسیر خواسته های شایسته خود به کارش گیرد، و از ویژگیهای نفس، فریب دادن عقل و گول زدن آن به وسیله آراستن زندگانی و اندوخته های دنیا و دل بس
ترجمه
امام(علیه السلام) فرمود: بیشترین قربانگاه عقل ها در پرتو طمع هاست....
ترجمه
امام علیه السّلام (در زیان آز) فرموده است: بیشتر جاهای بخاک افتادن (لغزش) خردها زیر درخشندگیهای طم...
ترجمه
[و فرمود:] قربانگاه خردها را بیشتر -آنجا توان یافت- که برق طمعها بر آن تافت....
ترجمه
و آن حضرت فرمود: بیشترین قربانگاههای عقول زیر برق طمع هاست....
ترجمه
و فرمود (ع): جایی که خردها به سر در آیند، آن جاست که برق آزمندیها بدرخشد....
ترجمه
آرزوها آفت اندیشه (اخلاقی): و درود خدا بر او، فرمود: قربانگاه اندیشه ها، زیر برق آرزوهاست....