[hadith]و من کتاب کَتبَه (علیه السلام) لَمَّا استُخلَفَ إلی أمَراء الأجناد:
أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّمَا أَهْلَکَ مَنْ کَانَ قَبْلَکُمْ أَنَّهُمْ مَنَعُوا النَّاسَ الْحَقَّ فَاشْتَرَوْهُ، وَ أَخَذُوهُمْ بالْبَاطِلِ فَاقْتَدَوْهُ.[/hadith]
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 20، ص: 411
المختار الثامن و السبعون و من کتاب له علیه السّلام لما استخلف، الی امراء الاجناد:
أمّا بعد، فإنّما أهلک من کان قبلکم أنّهم منعوا النّاس الحقّ فاشتروه، و أخذوهم بالباطل فاقتدوه. (73150- 73135)
المعنی:
قال الشارح المعتزلی «ص 79 ج 18 ط مصر»: أی منعوا الناس الحقّ فاشتری الناس الحقّ منهم بالرشا و الأموال، فأرجع ضمیر اشتروا إلی الناس- إلی أن قال: و روی فاستروه بالسین المهملة أی اختاروه و یقال: استریت خیار المال: أی اخترته، و یکون الضمیر عائدا إلی الظلمة لا إلی الناس.
و قال ابن میثم: فاستروه أی فباعوه و تعوّضوا عنه بالباطل لما منعوا منه کقوله تعالی «و شروه بثمن بخس. سورة یوسف- 20».
أقول: المقصود من الاشتراء هنا أخذ ما لیس بحقّ بدلا من الحقّ کقوله تعالی «اشتروا الضلالة بالهدی. 17- البقرة».
فانّه لا بدّ للناس من الالتزام بنظام یعیشون فی ظلّه فهو إمّا حقّ إلهیّ، إمّا غیر حقّ یحمل علیهم قسرا کما أنّه فی زماننا هذا بدّلوا القانون الالهیّ بقانون انتخابیّ بشریّ، فاذا صار هذا البدل متداولا و معمولا بین الناس یقتدی به أخلافهم و من یأتی من بعدهم فیصیر الباطل الّذی حمل علیهم ممّا یقتدی به.
الترجمة:
از نامه ای که آن حضرت علیه السّلام بفرماندهان قشون خود نگاشت چون خلیفه شد:
أمّا بعد، همانا کسانی که پیش از شما بودند هلاک شدند برای آنکه مردم را از حق بازداشتند و آنان حق را بناحق فروختند و مردم را بباطل و بیهوده واداشتند تا همه بدان اقتداء کردند و از آن پیروی نمودند.
