[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): قِیمَةُ کُلِّ امْرِئٍ مَا یُحْسنُهُ.
[قال الرضی رحمه الله تعالی و هی الکلمة التی لا تصاب لها قیمة و لا توزن بها حکمة و لا تقرن إلیها کلمة].[/hadith]
جلوه تاریخ درشرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 7، ص297
قیمة کل امرئ ما یحسنه. قال الرضی رحمه الله تعالی: و هذه الکلمة الّتی لا تصاب لها قیمة. و لا توزن بها حکمه، و لا تقرن الیها کلمة. «ارزش هر مرد آن چیزی است که آن را خوب بداند.» سید رضی که خدای متعال او را رحمت کناد گفته است: این کلمه ای است که قیمتی برای آن نمی توان تعیین کرد و هیچ حکمتی همسنگ آن نیست، و هیچ سخنی همتای آن نمی شود.
سخنان بسنده در فضیلت علم در گذشته بیان داشته ایم و اینک نکته های دیگری می آوریم. گفته می شود: از جمله سخنان اردشیر بابکان در رساله او که برای شاهزادگان نوشته، این است که برای شما بهترین دلیل در مورد فضیلت علم این است که با همه زبانها آن را ستوده اند و کسانی که علم ندارند مدعی عالم بودن می شوند و خود را با آن می آرایند و بهترین دلیل برای عیب جهل که شما را بسنده است، این که همه کس آن را از خود دفع می کند و اگر او را جاهل بنامند، خشمگین می شود.
به انوشروان گفته شد: شما را چه می شود که هر چه از علم چیزی می آموزید باز هم بر آموزش آن کوشاتر می شوید؟ گفت: بدین سبب که هر چه از آن می آموزیم بر عزت و بلندی رتبت ما افزوده می شود. گفتندش چرا از آموختن از هیچ کس خود داری نمی کنید؟ گفت: چون می دانیم علم از هر کجا گرفته شود، سود بخش است.
به بزرگمهر گفته شد: به این همه دانش که فرا گرفته ای چگونه رسیده ای؟ گفت: به سحر خیزی چون سحر خیزی کلاغ و آزی چون آزمندی خوک و صبری چون صبر خر.
و به بزرگمهر گفته شد: علم بهتر است یا مال؟ گفت: علم. گفتند: پس به چه سبب اهل علم را بر در خانه توانگران بیشتر می بینیم تا توانگران را بر در خانه عالمان؟ گفت: این هم به علم و جهل بر می گردد و آن چنان که می بینید بدین سبب است که عالمان به نیاز به مال آگاه هستند و توانگران از فضیلت علم آگاه نیستند.
شاعر گفته است: «بیاموز که آدمی عالم آفریده نشده است و قرین علم و دانش قابل مقایسه و همچون جاهل نیست، سالخورده و بزرگ قوم اگر دانش نداشته باشد به هنگام حضور در انجمنها کوچک و خردسال خواهد بود.»
