[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): مَنْ لَمْ یُنْجِهِ الصَّبْرُ، أَهْلَکَهُ الْجَزَعُ.[/hadith]
جلوه تاریخ درشرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 7 ، صفحه ی 406
من لم ینجه الصّبر، اهلکه الجزع. «هر کس را شکیبایی نرهاند، بی تابی او را هلاک می کند.»
سخنی کافی درباره شکیبایی و بی تابی گفته شد. گفته شده است: شکیبایی چه نیکوست جز اینکه باید از عمر بر آن خرج کرد. شاعری این معنی را گرفته و چنین سروده است: «همانا که خود می دانم آسایش در شکیبایی است ولی این را که باید از عمر خودم بر شکیبایی هزینه کنم، چه کنم.»
ابن ابی العلاء که انجام دادن کاری را از یکی از سالارها کند و با تأخیر می دیده است یا آمدن او را دیر می دانسته، چنین سروده است: «اگر به من گفته شود شکیبایی، برای کسی که سرانجام روزگار او را به صبر می کشد صبری نیست...».
و اگر بگویی در این گفتار آن حضرت چه فایده ای نهفته است و این نظیر آن است که کسی بگوید: «هر کس چیزی برای خوردن نیابد، گرسنگی زیانش می زند.» می گویم- ابن ابی الحدید- اگر جهت آن یکی می بود، همین گونه است که می گویی و سخنی بی بهره بود ولی جهت مختلف است و مقصود کلام آن حضرت این است که هر کس را شکیبایی از اندوههای این جهانی نجات ندهد و شکیبایی را با بی تابی عوض کند، آخرت او تباه می شود زیرا کسی که شکیبایی نکند، بی تابی می کند و هر که بی تابی کند، به گناه می افتد و گناه مایه هلاک و نابودی است. و چون جهت فرق می کند، یکی ناظر به امور دنیا و دیگری ناظر به امور آخرت است، نه تنها این سخن بی بهره نیست که بسیار هم سود بخش است.
