[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): إِذَا احْتَشَمَ الْمُؤْمِنُ أَخَاهُ، فَقَدْ فَارَقَهُ.
قال الرضی: یقال حشمه و أحشمه إذا أغضبه و قیل أخجله أو احتشمه طلب ذلک له و هو مظنة مفارقته.
و هذا حین انتهاء الغایة بنا إلی قطع المختار من کلام أمیرالمؤمنین (علیه السلام)، حامدین للّه سبحانه علی ما منّ به من توفیقنا لِضمّ ما انتشر من أطرافه، و تقریب ما بعد من أقطاره. و تقرر العزم کما شرطنا أولا علی تفضیل أوراق من البیاض فی آخر کل باب من الأبواب، لیکون لاقتناص الشارد، و استلحاق الوارد، و ما عسی أن یظهر لنا بعد الغموض، و یقع إلینا بعد الشذوذ، و ما توفیقنا إلا باللّه علیه توکلنا، و هو حسبنا و نعم الوکیل. و ذلک فی رجب سنة أربع مائة من الهجرة، و صلی اللّه علی سیدنا محمد خاتم الرسل، و الهادی إلی خیر السبل، و آله الطاهرین، و أصحابه نجوم الیقین.[/hadith]
امام (ع) فرمود: «إِذَا احْتَشَمَ الْمُؤْمِنُ أَخَاهُ فَقَدْ فَارَقَهُ»:
هرگاه مؤمن باعث خشم برادر خود گردد، در حقیقت از او جدا شده است.
«حشمه، أحشمه» او را به خشم آورد، و بعضی گفته اند: او را شرمسار کند.
این عبارت مقدمه صغرا برای قیاس مضمری است که امام (ع) بدان وسیله مؤمن را از خشمگین ساختن برادر خویش برحذر داشته است، توضیح آن که اگر مؤمن، برادر مؤمن خود را خشمگین و یا شرمنده کند، این عمل باعث نفرت و انس نگرفتن با وی می گردد، و این خود از انگیزه ها و عوامل جدایی است. و تقدیر عبارتی که به منزله کبراست: چون جدایی از برادر جایز نیست پس خشمگین ساختن او روا نیست. توفیق و مصونیت از خطا به دست خداست.
این آخرین سخن از برگزیده های سید رضی -خدایش از او راضی باد- از سخنان مولایمان امیر المؤمنین علیه السلام است، و سپاس خداوند سبحان را که به من توفیق به پایان رساندن شرح آن را داد و برای من منّتها و عنایات خود را نسبت به چنین نعمتی بزرگ فراهم کرد، و از او درخواست دارم، و از او می خواهم که این نوشته های مرا حجّتی به سود من قرار دهد نه به زیان من که او بسی منّت گذارنده و صاحب لطف و احسان است.
بنده خدایی امیدوار به رحمت او، پناهنده از دست گناهانش به عفو و کرم او، میثم بن علی بن میثم بحرانی، در نیمه شب، شنبه ششم ماه خدا، ماه مبارک رمضان -خداوند برکتش را شامل حال همگان قرار دهد- سال ششصد و هفتاد و هفت، این نوشتار را به پایان رساند. و سپاس خدای را چنان که در خور حضرت اوست و درود و سلام خدا بر سرور ما محمّد پیامبر امّی و بر خاندان پاک و بزرگوار او باد.
