[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): أخْبُرْ، تَقْلِهِ.
قال الرضی و من الناس من یروی هذا للرسول (صلی الله علیه وآله وسلم) و مما یقوی أنه من کلام أمیر المؤمنین (علیه السلام) ما حکاه ثعلب عن ابن الأعرابی قال المأمون: لو لا أن علیا قال اخبر تقله، لقلتُ اقله تخبر.[/hadith]
امام (ع) فرمود: «اخْبُرْ تَقْلِهِ»:
او را آزمایش کن تا دشمنش بداری.
سید رضی می گوید: بعضی از مردم این سخن را از پیامبر (ص) نقل کرده اند، امّا آنچه تأیید می کند که این سخن از امیر المؤمنین است آن است که ثعلب از ابن اعرابی نقل کرده که مأمون گفت: اگر نبود که علی (ع) فرمود: «اخبر تقله» (بیازما تا دشمن بداری)، من می گفتم: «اقله تخبر»، (مردم را دشمن بدار تا بیازمایی).
«قلاه یقلیه، قلّی» به کسر (قاف) و قلاء، به فتح به معنی: دشمن داشت او را. «های» آخر برای سکت اضافه شده است. این جمله امری است در معنای خبر و به منزله ضرب المثل به این معنی که باطن هر کس را بیازمایی، دشمنش می داری. و این حکم به غالب است چون بیشتر مردم از نظر باطن و اخلاق ناروا چنینند. و آنچه را که از مأمون نقل کرده اند بر عکس سخن امام (ع) است یعنی اظهار دشمنی با شخص باعث فاش شدن باطن او می گردد، زیرا که او یا در برابر، دشمنی می کند و یا نمی کند، در هر صورت خوبی و بدی او روشن می کردد. و نظیر این سخن از ابو بکر اصفهانی نقل شده است که گفت: اگر اعتراض برگذشتگان در زمره نادانی و اسراف تلقّی نمی شد، می گفتم: دشمنی، سپس آزمون، تا این که انسان عمرش را تلف نکرده و بیجا با کسی دشمنی نمی ورزد.
