[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): افْعَلُوا الْخَیْرَ وَ لَا تَحْقِرُوا مِنْهُ شَیْئاً، فَإِنَّ صَغِیرَهُ کَبیرٌ وَ قَلِیلَهُ کَثِیرٌ. وَ لَا یَقُولَنَّ أَحَدُکُمْ إِنَّ أَحَداً أَوْلَی بفِعْلِ الْخَیْرِ مِنِّی، فَیَکُونَ وَ اللَّهِ کَذَلِکَ؛ إِنَّ لِلْخَیْرِ وَ الشَّرِّ أَهْلًا، فَمَهْمَا تَرَکْتُمُوهُ مِنْهُمَا، کَفَاکُمُوهُ أَهْلُهُ.[/hadith]
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 21، ص: 501
الحادیة بعد أربعمائة من حکمه علیه السّلام:
(401) و قال علیه السّلام: افعلوا الخیر و لا تحقروا منه شیئا فإنّ صغیره کبیر و قلیله کثیر، و لا یقولنّ أحدکم إنّ أحدا أولی بفعل الخیر منّی فیکون و اللَّه کذلک، إنّ للخیر و الشّرّ أهلا فمهما ترکتموه منهما کفاکموه أهله. (85688- 85649)
المعنی:
الخیر عمل للّه أو لخلق اللَّه فیما یفیدهم و یرضیهم، و رضا اللَّه مکنون فی کلّ أعمال الخیر صغیرها و کبیرها، کما أنّ رضا الناس و فائدتهم مکنونة فی أیّ خیر فربما یحتاج أحد إلی شربة ماء لرفع عطشه أو دواء یسیر لبرء مرضه، فیکتسب حیاته و صحّته من هذا الخیر القلیل، فقال علیه السّلام: لا تترکوا أیّ خیر تقدرون علیه و إن کان فی نظرکم قلیلا، فتری ما کینه عظیمة لها أجزاء کثیرة بین صغیرة و کبیرة، فیکون تأثیر أصغرها فی عملها و تحرکها کتأثیر أکبرها، فأیّ عمل خیر فی المجتمع البشری کجزء من الخیر الشامل الکلّی، و لا ینبغی أن یترک لحقارته و عدم الاعتناء الیه، مضافا إلی أنّ البحر یتکوّن من اجتماع قطرات المطر فلو أنّ کلّ أحد یعمل بالخیر الذی یتیسّر له، یجتمع من هذه الأعمال و الخیرات القلیلة شطوط و أنهار من الخیر فتصیر بحرا زخّارا، و بهذا الاعتبار یقول علیه السّلام (فانّ صغیره کبیر) إلخ.
و حذّر عن إحالة عمل الخیر إلی الغیر و احتساب الخیر أولی به من نفسه فانّ ذلک یوجب تقدیمه علی نفسه و عزل نفسه عن أهل الخیر، و کفی به خزیا و خسارا.
الترجمة:
فرمود کار خوب بکنید و هیچ خوبی را خرد نشمارید، زیرا خردش بزرگ است و اندکش بسیار، مبادا أحدی از شماها بگوید دیگر بدین کار خیر از من شایسته تر است که بخدا چنین خواهد شد، راستی که برای خوبی و بدی اهلی است هر کدام را شما وانهید اهلش آنرا انجام دهد و شما را کفایت کند.
