[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): لَا قُرْبَةَ بالنَّوَافِلِ، إِذَا أَضَرَّتْ بالْفَرَائِضِ.[/hadith]
جلوه تاریخ درشرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 7، ص259
لا قربة بالنّوافل اذا اضرّت بالفرائض. «اگر مستحبات، واجبات را زیان رساند موجب نزدیک شدن- به خدا- نخواهد بود.» این سخن را ممکن است به حقیقت معنی کرد و ممکن است بر مجاز حمل کرد.
اگر آن را به حقیقت معنی کنیم بسیاری از فقیهان در مذاهب مختلف همین گونه معنی کرده اند و در مذهب امامیه هم همین گونه است، یعنی انجام دادن کار مستحبی بر کسی که قضای واجب بر عهده اوست صحیح نیست نه در مورد نماز و نه در دیگر عبادات. در مورد حج میان همه مسلمانان اتفاق است که برای کسی که مستطیع بوده و حج واجب انجام نداده است، جایز نیست حج مستحبی انجام دهد و بر فرض که نیت مستحب کند حج او به حساب حج واجب نهاده می شود. اما در مورد زکات هیچ کس را نمی شناسم که بگوید پرداخت زکات مستحبی - صدقه- برای کسی که زکات واجب را پرداخت نکرده است ثواب ندارد. و اگر این سخن را به مجاز معنی کنیم، معنی آن چنین است که باید آنچه را که مهم است بر آنچه که مهم نیست مقدم بدارند و در آداب درباری و برادرانه هم همین گونه است، نظیر آنکه به کسی سفارش می کنی و می گویی نباید پیش از تعظیم و خدمت به فرزند پادشاه به حاجب تعظیم و خدمت کنی که مقصود تو از تعظیم و خدمت تقرب به پادشاه است و در صورتی که خدمت به غلام پادشاه را مقدم بر خدمت به پسر او قرار دهی، بدیهی است که مایه تقرب نیست.
ولی باید سخن علی علیه السّلام را حمل بر معنی حقیقی کرد که اهتمام امیر المؤمنین علیه السّلام در سفارشهای خود و خطبه های خویش بیشتر در مورد کارهای دینی و شرعی است و امور شرع در نظرش بزرگتر است.
