[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): الْبُخْلُ جَامِعٌ لِمَسَاوِئِ الْعُیُوب، وَ هُوَ زمَامٌ یُقَادُ بهِ إِلَی کُلِّ سُوء.[/hadith]
امام (ع) فرمود: «الْبُخْلُ جَامِعٌ لِمَسَاوِئِ الْعُیُوب- وَ هُوَ زمَامٌ یُقَادُ بهِ إِلَی کُلِّ سُوءٍ»:
بخل صفت ناپسند کوتاهی از فضیلت بخشندگی است و لازمه آن نادانی است زیرا شخص بخیل نمی داند که مال را در کجا باید مصرف کند و نیز مستلزم تبهکاری است زیرا او در خواسته های خود و دلبستگی فراوانش به دنیا افراط کرده است و نیز موجب ترس است چون کسی که در مال خود بخل بورزد، نسبت به جان خویش بخیلتر خواهد بود، و این باعث تن به ظلم دادن و ستم کردن است، به جهت کوتاهی وی از فضیلت عدل و میانه روی در مال خود. و همین طور باعث حرص، حسد، آزمندی و دون همّتی و دروغ، و مکر و خیانت و قطع رحم و رعایت نکردن برابری و مواسات است. بی توجهی و کوتاهی نسبت به فضیلتی از فضایل از پیامدهای بخل و از ملحقات آن است یعنی از معایب زشتی است که امام (ع) بخل را جامع همه زشتیها دانسته است، و بخل است که انسان را به سمت تمام آن بدیها می کشاند.
کلمه «زمام» را به اعتبار این که چون افساری به سمت این بدیها رهبری می کند و می کشاند، استعاره آورده است.
