[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): الْوَفَاءُ لِأَهْلِ الْغَدْرِ، غَدْرٌ عِنْدَ اللَّهِ؛ وَ الْغَدْرُ بأَهْلِ الْغَدْرِ، وَفَاءٌ عِنْدَ اللَّهِ.[/hadith]
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 21، ص: 329
التاسعة و الاربعون بعد المائتین من حکمه علیه السّلام:
(249) و قال علیه السّلام: الوفاء لأهل الغدر غدر عند اللَّه، و الغدر بأهل الغدر وفاء عند اللَّه. (80105- 80090)
المعنی:
مشاکلة (الغدر) هو نقض العهد و ترک الوفاء بالمیثاق المؤکّد، و العهد قد یکون بین المسلم و غیره، و قد یکون بین غیر المسلمین بعضهم مع بعض.
أمّا فی القسم الأول فیجب الوفاء به، و قد نهی عن الغدر فی أخبار کثیرة و کان من وصایا النبیّ صلّی اللَّه علیه و آله إذا بعث سریّة إلی الغزو مع الأعداء و اهتمّ به المسلمون و تجویز الغدر فی کلامه هذا ناظر إلی القسم الثانی، و المقصود أنّ العهود غیر مانعة عن قبول الاسلام و قال ابن میثم: و ذلک أنّ من عهد اللَّه فی دینه الغدر و عدم الوفاء لهم إذا غدروا لقوله تعالی: «وَ إِمَّا تَخافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِیانَةً فَانْبذْ إِلَیْهِمْ عَلی سَواءٍ إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْخائِنِینَ» (8- الانفال) قیل: نزلت فی یهود بنی قینقاع، و کان بینهم و بین الرّسول صلّی اللَّه علیه و آله عهد فعزموا علی نقضه فأخبره اللَّه تعالی بذلک و أمره بحربهم و مجازاتهم بنقض عهدهم، فکان الوفاء لهم غدرا بعهد اللَّه، و الغدر بهم إذا غدروا وفاء بعهد اللَّه انتهی.
أقول: فی مثل هذا المورد لا یکون ترک الوفاء غدرا، و إطلاق الغدر علیه بنحو من العنایة من باب المشاکلة کقوله تعالی: «وَ جَزاءُ سَیِّئَةٍ سَیِّئَةٌ مِثْلُها» فانّ جزاء السیّئة لا یکون سیّئة حقیقة، فتدبّر.
الترجمة:
فرمود: وفاء با پیمان شکنان پیمان شکنی محسوب است نزد خدا، و پیمان شکنی با أهل غدر وفاداریست در نزد خدا. چه خوش سروده:
با بدان بد باش، با نیکان نکو جای گل گل باش، جای خار خار
