[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): فِی تَقَلُّب الْأَحْوَالِ، عِلْمُ جَوَاهِرِ الرِّجَالِ.[/hadith]
جلوه تاریخ درشرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 8، ص 19
فی تقلب الاحوال علم جواهر الرجال. «در دگرگونی روزگار، شناخت گوهرهای مردان است.»
معنی این سخن این است که اخلاق انسان شناخته نمی شود مگر به آزمودن و تجربه کردن و اختلاف احوال بر او.
شاعر گفته است: هرگز تا کسی را نیازموده ای، ستایش مکن و او را نکوهش مکن، مگر به تجربه.
و گفته اند: تجربه محک است، و گفته اند: مثل آدمی چون هندوانه است که ظاهرش آراسته است و گاهی درونش معیوب و دارای کرم است و مزه اش ترش یا بی مزه است.
