[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): کُلُّ وِعَاءٍ یَضِیقُ بمَا جُعِلَ فِیهِ، إِلَّا وِعَاءَ الْعِلْمِ، فَإِنَّهُ یَتَّسعُ بهِ.[/hadith]
جلوه تاریخ درشرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 8، ص13
کل وعاء یضیق بما جعل فیه الاوعاء العلم فانه یتّسع به. «هر ظرفی بدانچه در آن نهند تنگ شود جز ظرف دانش که هر چه در آن نهند فراخ تر گردد.»
زیرا این سخن رازی گران نهفته است و کسانی که نفس ناطقه را ثابت می کنند، این سخن را دلیل ادعای خویش می دانند و خلاصه آنکه قوای جسمانی از تکرار کاری خسته و ملول می شود، ولی قوای عاقله برعکس است و برای آدمی هر قدر معقولات تکرار می شود، نیروی عقلی او فزونی و گسترش می یابد و آمادگی بیشتر برای درک اموری دیگر، غیر از آنچه درک کرده است، پیدا می کند. تا جایی که تکرار معقولات موجب صیقل و تیز شدن معلومات می شود و این دلیل آن است که با قوای جسمانی در این مورد مخالف است که اگر همچون یکی از قوای جسمانی بود، نظیر آنها بود، بنابراین مجرد است و همان چیزی است که آن را نفس ناطقه می گویند.
