[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): لَا یُزَهِّدَنَّکَ فِی الْمَعْرُوفِ مَنْ لَا یَشْکُرُهُ لَکَ، فَقَدْ یَشْکُرُکَ عَلَیْهِ مَنْ لَا یَسْتَمْتِعُ بشَیْءٍ مِنْهُ، وَ قَدْ تُدْرِکُ [یُدْرَکُ] مِنْ شُکْرِ الشَّاکِرِ أَکْثَرَ مِمَّا أَضَاعَ الْکَافِرُ، "وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسنِینَ".[/hadith]
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 21، ص: 275
الثالثة و التسعون بعد المائة من حکمه علیه السّلام:
(193) و قال علیه السّلام: لا یزهدنّک فی المعروف من لا یشکره لک، فقد یشکرک علیه من لا یستمتع بشیء منه، و قد تدرک من شکر الشّاکر أکثر ممّا أضاع الکافر، و اللَّه یحبّ المحسنین. (78916- 78884)
المعنی:
قال اللَّه تعالی: «یَعْمَلُونَ لَهُ ما یَشاءُ مِنْ...» (13- السبا) و المفهوم عامّ و المقصود منه بیان قلّة الشاکرین للمعروف، سواء کان بالنسبة إلی ذی المعروف الحق الحقیقی و هو اللَّه تعالی فانّ کلّ معروف ینتهی إلیه و یتحقّق به، و سواء کان بالنسبة إلی ذی المعروف الظاهری المجازی الذی کان سببا من الأسباب لمسبّب الأسباب فی ایصال المعروف إلی النائلین به.
و مقصوده علیه السّلام فی هذه الحکمة الحثّ علی إسداء المعروف للشاکر و الکافر و التنبیه علی عدم حصره بالشاکر بظنّ ضیاع المعروف عنده و کفرانه له.
و نبّه علی أنّ المعروف لا یضیع فان لم یؤدّ شکره من أعطیته، فقد أعدّ اللَّه لأداء شکره غیره و إن لم یستمتع منه مع أنّ اللَّه تعالی هو الشاکر الحقیقی لکلّ معروف و هو یحبّ کلّ محسن.
الترجمة:
فرمود: ناسپاس و کفران در برابر احسانت تو را بدان بیرغبت نکند، بسا دیگری که از إحسان تو بهره مند هم نشده از تو قدردانی و سپاسگزاری کند و تو از قدردانی او استفاده ببری بیش از ناسپاس و بی إعتنائی آنکه کفران احسان تو را کرده است، و خدا است که نیکوکاران را دوست می دارد.
ناسپاسی و کفر بیخردان نشود مانع تو از احسان
که سپاس تو میکند دیگری ور نبرد از وجود تو ثمری
چه بسا شکر او بود بهتر بهرت از ناسپاسی کافر
بحساب خدا بکن نیکی که خدا دوستدار هر نیکی
