[hadith]و من کتاب له (علیه السلام) إلی عبد الله بن العباس [رضی الله عنه]:
أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّکَ لَسْتَ بسَابقٍ أَجَلَکَ وَ لَا مَرْزُوقٍ مَا لَیْسَ لَکَ؛ وَ اعْلَمْ بأَنَّ الدَّهْرَ یَوْمَانِ، یَوْمٌ لَکَ وَ یَوْمٌ عَلَیْکَ، وَ أَنَّ الدُّنْیَا دَارُ دُوَلٍ؛ فَمَا کَانَ مِنْهَا لَکَ أَتَاکَ عَلَی ضَعْفِکَ، وَ مَا کَانَ مِنْهَا عَلَیْکَ لَمْ تَدْفَعْهُ بقُوَّتِکَ.[/hadith]
از جمله نامه های امام (ع) به عبد اللّه بن عباس:
این بخش از نامه های امام (ع) موعظه است. و در این موعظه چند نکته را خاطرنشان ساخته است:
1- پیش از فرا رسیدن اجل نمی میرد. چون اجل همان وقت معینی است که خداوند می داند زیدی در آن وقت می میرد، و امکان ندارد، زید، پیش از آن بمیرد، زیرا لازمه آن تبدیل علم خداوند به جهل است و آن هم غیر ممکن است.
2- آنچه را که روزی او نشده، به او نمی دهند: یعنی آنچه را که خداوند می داند که روزی وی نیست محال است که نصیب او بشود، به همان دلیلی که بیان کردیم.
3- به وی آگاهی داده است که روزگار دو روز است: روزی که به سود اوست و آن روزی است که منافعی چون لذّت و کمالات دارد، و روزی که به زیان اوست و آن روزی است که برای او زیانهایی همچون درد و گرفتاری و پیامدهای آن را همراه دارد. و همین است معنای این که دنیا خانه ای است که دست به دست می گردد، همان طوری که خداوند متعال فرموده است: «إِنْ یَمْسَسْکُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قرح مثله».
4- او را آگاه ساخته است بر این که آنچه از خوبی دنیا سهم او باشد با همه ناتوانی اش هر چند چیز گرانی باشد به او می دهند، به خاطر این که از علم خداوند گذاشته است که به او برسد و همچنین آنچه از شر دنیا به او مربوط باشد، هر چند توانمند باشد، نمی تواند آن را از خود دفع کند.
از ناتوانی و توانایی یاد کرده است تا بفهماند که تمامی امور و همه روزیها مربوط به مدبّر داناست، اوست که تمام اینها را افاضه می کند و به وجود آورنده وسائل همه و ناظم وجود تمامی اینها اوست، قسمت کننده کمالات و بخشنده کمال خیر و یا شر به کسی به مقدار استعدادش، اوست گاهی موجود زنده ای ناتوان است در صورتی که روزی فراوان نصیبش می گردد. و همین ناتوانی اش یکی از اسباب زمینه ساز برای زیادی روزیش می شود، و به عکس گاهی نیرومند است امّا همین نیرومندی یکی از وسایل محرومیتش می گردد. و خداوند ما فوق همه است و بر همگان احاطه دارد و او روزی دهنده و بسیار تواناست.
