[hadith]رسول اللّه (صلی الله علیه وآله):
وَ لَقَدْ کَانَ فِی رَسُولِ اللَّهِ کَافٍ لَکَ فِی الْأُسْوَةِ، وَ دَلِیلٌ لَکَ عَلَی ذَمِّ الدُّنْیَا وَ عَیْبهَا وَ کَثْرَةِ مَخَازیهَا وَ مَسَاوِیهَا، إِذْ قُبضَتْ عَنْهُ أَطْرَافُهَا وَ وُطِّئَتْ لِغَیْرِهِ أَکْنَافُهَا وَ فُطِمَ عَنْ رَضَاعِهَا وَ زُوِیَ عَنْ زَخَارِفِهَا.
موسی (علیه السلام):
وَ إِنْ شئْتَ ثَنَّیْتُ بمُوسَی کَلِیمِ اللَّهِ، حَیْثُ یَقُولُ «رَبِّ إِنِّی لِما أَنْزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ»، وَ اللَّهِ مَا سَأَلَهُ إِلَّا خُبْزاً یَأْکُلُهُ، لِأَنَّهُ کَانَ یَأْکُلُ بَقْلَةَ الْأَرْضِ وَ لَقَدْ کَانَتْ خُضْرَةُ الْبَقْلِ، تُرَی مِنْ شَفِیفِ صِفَاقِ بَطْنِهِ لِهُزَالِهِ وَ تَشَذُّب لَحْمِهِ.
داود (علیه السلام):
وَ إِنْ شئْتَ ثَلَّثْتُ بدَاوُدَ صَاحِب الْمَزَامِیرِ وَ قَارِئِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، فَلَقَدْ کَانَ یَعْمَلُ سَفَائِفَ الْخُوصِ بیَدهِ وَ یَقُولُ لِجُلَسَائِهِ أَیُّکُمْ یَکْفِینِی بَیْعَهَا، وَ یَأْکُلُ قُرْصَ الشَّعِیرِ مِنْ ثَمَنِهَا.
عیسی (علیه السلام):
وَ إِنْ شئْتَ قُلْتُ فِی عِیسَی ابْنِ مَرْیَمَ، فَلَقَدْ کَانَ یَتَوَسَّدُ الْحَجَرَ وَ یَلْبَسُ الْخَشنَ وَ یَأْکُلُ الْجَشبَ، وَ کَانَ إِدَامُهُ الْجُوعَ وَ سرَاجُهُ باللَّیْلِ الْقَمَرَ وَ ظِلَالُهُ فِی الشِّتَاءِ مَشَارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبَهَا وَ فَاکِهَتُهُ وَ رَیْحَانُهُ مَا تُنْبتُ الْأَرْضُ لِلْبَهَائِمِ، وَ لَمْ تَکُنْ لَهُ زَوْجَةٌ تَفْتِنُهُ وَ لَا وَلَدٌ یَحْزُنُهُ وَ لَا مَالٌ یَلْفِتُهُ وَ لَا طَمَعٌ یُذلُّهُ، دَابَّتُهُ رِجْلَاهُ وَ خَادمُهُ یَدَاهُ.[/hadith]
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 9، ص: 357
و لقد کان فی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم کاف لک فی الاسوة، و دلیل لک علی ذمّ الدّنیا و عیبها، و کثرة مخازیها و مساویها، إذ قبضت عنه أطرافها، و وطّئت لغیره أکنافها، و فطم من رضاعها و زوی عن زخارفها. و إن شئت ثنّیت بموسی کلیم اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إذ یقول «ربّ إنّی لما أنزلت إلیّ من خیر فقیر» و اللّه ما سئله إلّا خبزا یأکله، لأنّه کان یأکل بقلة الأرض، و لقد کانت خضرة البقل تری من شفیف صفاق بطنه لهزاله، و تشذّب لحمه. و إن شئت ثلّثت بداود صلّی اللّه علیه صاحب المزامیر، و قاری أهل الجنّة فلقد کان یعمل سفائف الخوص بیده، و یقول لجلسائه: أیّکم یکفینی بیعها، و یأکل قرص الشّعیر من ثمنها. و إن شئت قلت فی عیسی بن مریم علیه السّلام قد کان یتوسّد الحجر، و یلبس الخشن، و کان إدامه الجوع، و سراجه باللّیل القمر، و ظلاله فی الشّتآء مشارق الأرض و مغاربها، و فاکهته و ریحانه ما تنبت الأرض للبهائم، و لم تکن له زوجة تفتنه، و لا ولد یحزنه، و لا مال یلفته، و لا طمع یذّله، دابّته رجلاه، و خادمه یداه.
اللغة:
و (الاسوة) بالکسر و الضّم القدوه و (المخازی) جمع مخزاة و هی الأمر یستحی من ذکره لقبحه و (المساوی) العیوب و (الأکناف) الأطراف و (شفّ) الثّوب شفّا و شفیفا رقّ فحکی ما تحته.
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 9، ص: 360
و (الصّفاف) ککتاب الجلد الأسفل تحت الجلد الّذی علیه الشّعر و (الهزال) بضمّ الهاء نقیض السّمن و (المزامیر) جمع المزمار و هی الآلة الّتی یزمر فیها من زمر یزمر و یزمر من باب نصر و ضرب زمرا و زمیرا غنّی فی القصب و نحوه و مزامیر داود ما کان یتغنّی به من الزّبور و ضروب الدّعاء و (السّفایف) جمع السّفیفة و هی النّسیجة من سففت الخوص و أسففته نسجته، و فی نسخة الشّارح المعتزلی بعد قوله: و یلبس الخشن: و یأکل الجشب، و هو کالجشیب الخشن الغلیظ البشع من کلّ شیء و السّییء الماکل أو بلا ادم.
(و لا ولد یحزنه) مضارع حزن کنصر قال تعالی «انّی لیحزننی أن تذهبوا به» و یقرأ یحزن مضارع أحزنه الشّیء و (لفته) عن کذا یلفته صرفه و لواه
الاعراب:
و اللّام فی قوله تعالی: لما أنزلت إلیّ من خیر فقیر، بمعنی إلی أو للتّعلیل أو ضمن فقیر معنی سائل فعدّی باللّام، و الواو فی قوله: و لقد کانت، للقسم و المقسم به محذوف لمعلومیّته.
المعنی:
و لمّا وصف حال أبناء الدّنیا المفتونین بها عقّبه بأمرهم بالتّأسّی برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم المعرض عنها لما رأی من فنائها و زوالها و مخازیها و معایبها تزهیدا لهم عنها، و تنبیها علی خطائهم فی الافتتان بها فقال (و لقد کان فی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم کاف لک فی الاسوة) أی فی القدوة و الاتّباع (و دلیل لک علی ذمّ الدّنیا و کثرة مخازیها) أی مهالکها و مقابحها و فضایحها (و مساویها) أی معایبها.
و أشار إلی دلیل الذّم بقوله (إذ قبضت عنه أطرافها و وطئت) أی هیّأت (لغیره أکنافها) و جوانبها و (فطم من رضاعها) و التقم غیره ضرعها (و زوی) أی نحیّ (عن زخارفها) و قرّب إلی غیره زبرجها.
و دلالة هذه الجملة علی ذمّها و عیبها أنّه لو کان لها وقع عنده سبحانه و لها کرامة لدیه لم یضن بها علی أحبّ خلقه إلیه و أشرفهم و أکرمهم عنده، فحیث زویها عنه و بسطها لغیره دلّ ذلک علی خسّتها و حقارتها و هوانها و إلی ذلک یشیر ما فی الحدیث: ما زوی اللّه عن المؤمن فی هذه الدّنیا خیر ممّا عجّل له فیها.
قال بعض شرّاح الحدیث: أی ما نحّی من الخیر و الفضل، و تصدیق ذلک انّ الرّجل منهم یوم القیامة یقول: یا ربّ إنّ أهل الدّنیا تنافسوا فی دنیاهم فنکحوا النّساء و لبسوا الثّیاب اللّینة و أکلوا الطّعام و سکنوا الدّور و رکبوا المشهور من الدّواب فأعطنی مثل ما أعطیتهم، فیقول اللّه تبارک و تعالی: و لکلّ عبد منکم ما أعطیت أهل الدّنیا منذ کانت الدّنیا إلی أن انقضت سبعون ضعفا.
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 9، ص: 368
(و إن شئت ثنّیت) إعراض رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم عن الدّنیا (ب) اعراض (موسی کلیم اللّه) عنها أو إن شئت ثنّیت الاسوة بالرّسول صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بالاسوة بالکلیم (إذ یقول) ما حکی اللّه سبحانه عنه فی سورة القصص بقوله (فَسَقی لَهُما ثُمَّ تَوَلَّی إِلَی الظِّلِّ فَقالَ رَبِّ) أی إنّی محتاج «1» إلی ما أنزلت إلیّ أو سائل طالب لما أنزلته، أو إنّی فقیر من الدّنیا لأجل ما أنزلت إلیّ من خیر الدّین و هو النّجاة من الظّالمین أی صرت فقیرا لأجل ذلک لأنّه کان عند فرعون فی ثروة و سعة و ملک، و قال علیه السّلام ذلک رضا بالبدل النبی و فرحا به و شکرا له، و علی ذلک فالمراد بما فی قوله لما أنزلت، هو خیر الدّین و النّجاة من الظّالمین و قال فی الکشاف إنّی لأیّ شیء أنزلت إلیّ قلیل أو کثیر غثّ أو سمین لفقیر.
و حمله الأکثرون علی الطعام، و یؤیّده ما فی الصّافی عن الکافی و العیاشی عن الصّادق علیه السّلام سأل الطعام، قال: و فی الاکمال روی أنّه قال ذلک و هو محتاج إلی شقّ تمرة.
و فی مجمع البیان عن ابن عبّاس قال: سأل نبیّ اللّه فلق خبز یقیم به صلبه و یؤیّده أیضا کما یؤیّد تضمین فقیر معنی سائل و کون اللّام للصّلة قول أمیر المؤمنین علیه السّلام (و اللّه ما سأله إلا خبزا یأکله، لأنّه کان یأکل بقلة الأرض) إذ خرج من مدینة فرعون خائفا یترقّب بغیر ظهر و لا دابّة و لا خادم و لا زاد تخفضه الأرض مرّة و ترفعه اخری حتّی انتهی إلی أرض مدین، و کان بینه و بین مدین مسیرة ثلاثة أیّام، و قیل: ثمانیة، فخرج منها حافیا و لم یصل إلی مدین حتّی وقع خفّ قدمیه، و کان لا یأکل فی مدّة مسیرها إلّا حشیش الصّحراء و بقل الأرض.
(و لقد کانت خضرة البقل تری من شفیف صفاق بطنه) یعنی أنّ جلد بطنه
(1) هذا مبنی علی تضمین فقیر معنی محتاج و جعل اللّام بمعنی الی، و الثانی مبنی علی تضمینه معنی الطلب و السؤال و جعل اللام للصلة، و الثالث مبنی علی ابقاء الفقیر علی معناه الاصلی و جعل اللّام للتعلیل، و لکلّ واحد قال المفسرون، منه
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 9، ص: 369
بسبب رقّته لم یکن حاجبا عن إدراک البصر لما ورائه و ذلک (لهزاله و تشذّب لحمه) أی تفرّقه قال فی عدّة الدّاعی: و یروی أنّه أی موسی علیه السّلام قال یوما یا ربّ إنّی جائع فقال اللّه أنا أعلم بجوعک، قال: یا ربّ أطمعنی قال: إلی أن ارید.
و فیما أوحی إلیه علیه السّلام یا موسی الفقیر من لیس له مثلی کفیل، و المریض من لیس له مثلی طبیب، و الغریب من لیس له مثلی مونس قال: و یروی حبیب، یا موسی ارض بکسرة من شعیر تسدّ بها جوعتک، و بخرقة تواری بها عورتک، و اصبر علی المصائب، و إذا رأیت الدّنیا مقبلة علیک فقل: «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ» عقوبة قد عجلت فی الدّنیا، و إذا رأیت الدّنیا مدبرة عنک فقل: مرحبا بشعار الصّالحین، یا موسی لا تعجبنّ بما اوتی فرعون و ما تمتّع به فانّما هی زهرة الحیاة الدّنیا.
(و إن شئت ثلّثت بداود) بن أیش من أولاد یهودا سمّی به لأنّه داوی جرحه بودّ و قد قیل: داوی ودّه بالطّاعة حتّی قیل عبد، رواه فی البحار من معانی الأخبار و غیره (صاحب المزامیر) قال الفیروزآبادی: مزامیره ما کان یتغنّی به من الزّبور و قال الشّارح المعتزلی: یقال: إنّ داود اعطی من طیب النّغم و لذّة ترجیع القراءة ما کان الطّیور لأجله تقع علیه و هو فی محرابه، و الوحش تسمعه فیدخل بین النّاس و لا تنفر منهم لما قد استغرقها من طیب صوته.
و فی البحار من الامالی عن هشام بن سالم عن الصّادق علیه السّلام فی الحدیث الآتی و کان إذا قرء الزّبور لا یبقی جبل و لا حجر و لا طائر و لا سبع إلّا جاذبه (و) لعلّه لطیب صوته کان (قاری أهل الجنّة فلقد کان یعمل سفائف الخوص) أی نسایج ورق النّخل (بیده و یقول لجلسائه أیّکم یکفینی بیعها و یأکل قرص الشّعیر من ثمنها) قال فی البحار: لعلّ هذا کان قبل أن ألان اللّه له الحدید.
و روی فیه من تفسیر علیّ بن إبراهیم فی قوله تعالی «وَ لَقَدْ آتَیْنا داوُدَ مِنَّا فَضْلًا یا جِبالُ أَوِّبی مَعَهُ» أی سبّحی للّه «وَ الطَّیْرَ وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَدیدَ» قال: کان داود إذا مرّ فی البراری یقرأ الزّبور یسبّح الجبال و الطّیر معه و الوحوش و ألان اللّه له الحدید مثل الشّمع حتّی کان یتّخذ منه ما أحبّ.
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 9، ص: 370
و فیه من الفقیه بسنده عن أبی عبد اللّه علیه السّلام قال: أوحی اللّه إلی داود نعم العبد لو لا أنّک تأکل من بیت المال و لا تأکل بیدک شیئا قال: فبکی داود علیه السّلام فأوحی اللّه تعالی إلی الحدید أن لن لعبدی داود فألان اللّه له الحدید، فکان یعمل کلّ یوم درعا فیبیعها بألف درهم فعمل ثلاثمأة و ستّین درعا فباعها بثلاثمأة و ستّین ألفا، و استغنی عن بیت المال.
و عن صاحب الکامل کان داود بن ایشاح (ایش خ ل) من أولاد یهود او کان قصیرا أزرق قلیل الشّعر، فلمّا قتل طالوت أتی بنو إسرائیل داود و أعطوه خزاین طالوت و ملکوه علیهم.
و قیل إنّ داود ملک قبل أن یقتل جالوت، فلمّا ملک جعله اللّه نبیّا ملکا و أنزل علیه الزّبور و علّمه صنعة الدّرع و ألان له الحدید و أمر الجبال و الطّیر أن یسبّحن معه إذا سبّح، و لم یعط اللّه أحدا مثل صوته کان إذا قرء الزّبور تدنو الوحش حتّی یؤخذ بأعناقها، و کان شدید الاجتهاد، کثیر العبادة و البکاء، و کان یقوم اللّیل و یصوم نصف الدّهر، و کان یحرسه کلّ یوم و لیلة أربعة آلاف، و کان یأکل من کسب یده أربعة آلاف، و کانت مدّة ملکه أربعین و تمام عمره مأئة، هذا.
و قد اتّضح بذلک أنّه علیه السّلام مع ما آتاه اللّه من الملک و النّبوة و البسطة زهد فی الدّنیا و رغب عنها و جعل رزقه فی کدّ یمینه، و العجب أنّه مع زهده ذلک عیّره حزقیل النّبیّ و یعجبنی أن أذکر قصّته معه لمناسبتها بالمقام، و دلالتها علی ذمّ الدّنیا المسوق له هذا الفصل من کلام الامام علیه السّلام فأقول: روی فی البحار من أمالی الصّدوق عن أبیه عن علیّ عن أبیه عن ابن أبی عمیر عن هشام بن سالم عن الصّادق جعفر بن محمّد علیهما السّلام قال: إنّ داود خرج ذات یوم یقرأ الزّبور و کان إذا قرء الزّبور لا یبقی جبل و لا حجر و لا طائر و لا سبع إلّا جاذبه، فما زال یمرّ حتّی انتهی إلی جبل فاذا علی ذلک الجبل نبیّ عابد یقال له حزقیل، فلمّا سمع دویّ الجبال و أصوات السّباع و الطّیر علم أنّه داود، فقال
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 9، ص: 371
داود: یا حزقیل أ تأذن لی فأصعد إلیک؟ قال: لا، فبکی داود علیه السّلام فأوحی اللّه جلّ جلاله إلیه یا حزقیل لا تعیّر داود و سلنی العافیة، فقام حزقیل فأخذ بید داود علیه السّلام فرفعه إلیه فقال: داود علیه السّلام یا حزقیل هل هممت بخطیئة قطّ؟ قال: لا، قال:
فهل دخلک العجب ممّا أنت فیه من عبادة اللّه تعالی؟ قال: لا، قال: فهل رکنت إلی الدّنیا فأحببت أن تأخذ من شهوتها و لذّتها؟ قال: بلی ربّما عرض بقلبی، قال:
فما ذا تصنع إذا کان ذلک؟ قال: أدخل هذا الشّعب فأعتبر بما فیه.
قال: فدخل داود النّبیّ الشعب فاذا سریر من حدید علیه جمجمة بالیة و عظام فانیة، و إذا لوح حدید فیه کتابة، فقرأها داود فاذا هی: أنا أردی شلم ملکت ألف سنة و بنیت ألف مدینة و افتضضت ألف بکر فکان آخر أمری أن صار التّراب فراشی، و الحجارة و سادتی، و الدّیوان و الحیّات جیرانی، فمن رآنی فلا یغترّ بالدّنیا و فی البحار أیضا دخل داود غارا من غیران بیت المقدّس، فوجد حزقیل یعبد ربّه و قد یبس جلده علی عظمه فسلّم علیه، فقال: أسمع صوت شبعان ناعم فمن أنت؟ قال: أنا قال: الّذی له کذا و کذا امة؟ قال: نعم و أنت فی هذه الشّدة قال: ما أنا فی شدّة و لا أنت فی نعمة حتّی تدخل الجنّة.
(و ان شئت قلت فی عیسی بن مریم علیه السّلام) أی ان شئت أن تذکر حال المسیح فاذکر انّه ل (قد کان یتوسّد الحجر) أی یأخذه و سادة له (و یلبس) اللّباس (الخشن و کان إدامه الجوع) قال العلّامة المجلسیّ: لعلّ المعنی أنّ الانسان إنّما یحتاج إلی الادام لأنّه یعسر علی النّفس أکل الخبز یابسا، فأمّا مع الجوع الشّدید فیلتذّ بالخبز و لا یطلب غیره فهو بمنزلة الادام، أو أنّه کان یأکل الخبز دون الشّبع فکان الجوع مخلوطا به کالادام.
استعاره [و کان إدامه الجوع ] أقول: و یحتمل أن یکون المراد أنّه کان یلتذّ بالجوع کما یلتذّ بالادام و الطّعام، أو أنّ الجوع کان بدلا عن إدامه فاستعیر لفظ الجوع له من باب استعارة اسم الضدّ للضّد مثل قوله فی الخطبة الثّانیة: نومهم سهود و کحلهم دموع.
(و سراجه باللّیل القمر) یستضیء به کما یستضاء بالسراج (و ظلاله فی الشّتاء)
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 9، ص: 372
أی مکمنه من البرد (مشارق الأرض) فی الضّحی (و مغاربها) فی المساء استعاره (و فاکهته و ریحانه ما تنبت الأرض للبهائم) و استعارة الفاکهة و الرّیحان لما تنبت باعتبار التذاذ ذوقه و شمّه به کالتذاذ غیره بالفواکه و الرّیاحین (و لم تکن له زوجة تفتنه و لا ولد یحزنه و لا مال یلفته) أی یلویه و یصرفه عن ذکر اللّه (و لا طمع یذلّه) أی یوقعه فی الذّلّة و الهوان (دابّته رجلاه و خادمه یداه) أی انتفاعه بهما کما ینتفع غیره بالدّابة و الخادم.
و اعلم أنّ ما وصف علیه السّلام به عیسی فقد روی عنه علیه السّلام نحوه فی عدّة الدّاعی قال: و أمّا عیسی روح اللّه و کلمته فانّه کان یقول: خادمی یدای و دابّتی رجلای و فراشی الأرض و وسادی الحجر و دفئی فی الشّتاء مشارق الأرض و سراجی باللّیل القمر و ادامی الجوع و شعاری الخوف و لباسی الصّوف و فاکهتی و ریحانی ما أنبتت الأرض للوحوش و الأنعام، أبیت و لیس لی شیء، و أصبح و لیس لی شیء، و لیس علی وجه الأرض أحد أغنی منّی و رواه مثله فی البحار من ارشاد القلوب إلّا أنّ فیه بدل مشارق الأرض مشارق الشّمس، و بدل ریحانی ریحانتی.
و فی عدّة الدّاعی عن أبی عبد اللّه علیه السّلام قال: فی الانجیل إنّ عیسی قال: اللّهمّ ارزقنی غدوة رغیفا من شعیر رعشیّة رغیفا من شعیر و لا ترزقنی فوق ذلک فاطغی.
أقول: و ان شئت فاتّبع ذکر حال هؤلاء الأنبیاء الأکرمین بذکر حال غیرهم من الأنبیاء و المرسلین.
و اذکر نوحا نجیّ اللّه فانّه مع کونه شیخ المرسلین و قد روی أنّه عاش ألفی عام و خمسمائة عام، و عمّر فی الدّنیا مدیدا، مضی منها و لم یبن فیها بیتا، و کان إذا أصبح یقول لا امسی و إذا أمسی یقول لا أصبح.
و انظر إلی أبی الأنبیاء إبراهیم خلیل الرّحمن فقد کان لباسه الصّوف و طعامه الشّعیر.
ثمّ انظر إلی یحیی بن زکریا کان لباسه اللّیف و أکله ورق الشّجر.
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 9، ص: 373
ثمّ إلی سلیمان بن داود فقد کان مع ما هو فیه من الملک العظیم یلبس الشّعر و إذا جنّه اللّیل شدّ یدیه إلی عنقه فلا یزال قائما باکیا حتّی یصبح، و کان قوته من سفائف الخوص یعملها بیده، و هکذا کان حال سایر الأنبیاء فی إعراضهم عن الدّنیا.
الترجمة:
و بتحقیق که هست در رفتار و کردار حضرت رسالتمآب صلّی اللّه علیه و آله و سلّم کفایت کننده مر تو را در تأسّی و پیروی نمودن بآن بزرگوار و راه نماینده از برای تو بر مذمت دنیای فانی و کثرت مهالک و معایب آن، از جهة این که بسته شد از او اطراف آن، و مهیا شد از برای غیر او جوانب او، و باز گرفته شد از شیرخواری دنیا، و دور کرده شد از زینتهای آن.
و اگر بخواهی دو تا گردانی اعراض حضرت رسالتمآب را از دنیا با اعراض و زهد حضرت موسی کلیم اللّه وقتی که گفت بخداوند تعالی: بار پروردگارا بدرستی من محتاجم به آن چه که فرو می فرستی بمن از طعام، قسم بخدا که سؤال نمی کرد از خداوند مگر نانی که بخورد آنرا، بجهة این که بود آن حضرت می خورد سبزی زمین را، و بتحقیق که بود سبزی تره دیده می شد از پوست درون شکم او بجهة لاغری او و کمی گوشت او.
و اگر می خواهی سه تا گردانی آنرا با زهد حضرت داود علیه السّلام صاحب مزمارهای زبور و قرائت کننده أهل بهشت، پس بتحقیق که بود عمل می کرد ببافته شده های برگ درخت خرما یعنی زنبیل می بافت بدست خود می گفت بهمنشینان خود کدام یک از شما کفایت می کند مرا بفروختن این، و می خورد نان جوی از قیمت آن.
و اگر بخواهی بگوئی در عیسی بن مریم علیه السّلام پس بتحقیق که بود بالش اخذ می نمود سنگ را، و می پوشید جامه درشت را، و بود نان خورش او گرسنگی و چراغ او در شب روشنائی ماه، و سایه بانهای او در فصل زمستان مشرقهای آفتاب و مغربهای آن، و میوه او و ریحان او آنچه که می رویانید آن را زمین از برای حیوانات و نبود او را زنی که مفتون نماید او را، و نه فرزندی که محزون کند او را، و نه مالی که برگرداند او را از حق، و نه طمعی که ذلیل بگرداند او را، مرکب او پایهای او بود، و خدمتکار او دستهایش بود.
