[hadith]وَ إِنَّمَا هَلَکَ مَنْ کَانَ قَبْلَکُمْ بطُولِ آمَالِهِمْ وَ تَغَیُّب آجَالِهِمْ، حَتَّی نَزَلَ بهِمُ الْمَوْعُودُ الَّذی تُرَدُّ عَنْهُ الْمَعْذرَةُ وَ تُرْفَعُ عَنْهُ التَّوْبَةُ وَ تَحُلُّ مَعَهُ الْقَارِعَةُ وَ النِّقْمَةُ.[/hadith]
فرموده است: «و إنّما هلک... آجالهم»:
این گفتار هشداری است بر این که در دنیا رشته آرزوها را باید کوتاه کرد، زیرا داشتن آرزوهای دراز و در پی آنها بودن مایه هلاکت در آخرت است، منظور امام (ع) از «من کان قبلکم» نسلهای گذشته و مراد از هلاکت، نابودی اخروی است و علت نابودی آنها آرزوهای درازشان در دنیاست که موجب می شود به لذّتهایی سرگرم شوند که آنان را از خدا دور، و از مرگ غافل می سازد، معنای «تغیّب آجالهم عنهم» غفلت آنها از مرگ، و نیندیشیدن در باره آن، و ناآگاهی آنان به زمان وقوع آن است، زیرا توجّه به مرگ مانع فرو رفتن در لذّات دنیوی و تیره کننده آنهاست.
فرموده است: «حتّی نزل بهم الموعود...»:
امام (ع) در این عبارت نهایت مدّت طول آمال آنها را بیان فرموده است و مراد از موعود، مرگ است، «و تردّ عنه المعذرة» یعنی: دیگر پوزش پوزشخواه پذیرفته نمی شود، «و ترفع عنه التوبة» یعنی: وقتی مرگ فرا می رسد، باب توبه مسدود می گردد، چنان که خداوند متعال فرموده است: «وَ لَیْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذینَ یَعْمَلُونَ السَّیِّئاتِ حَتَّی إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّی تُبْتُ الْآنَ وَ لَا الَّذینَ...».
«وَ تَحُلُّ مَعَهُ القَارِعَةُ» یعنی: با فرا رسیدن مرگ سختیهای کوبنده و وقایع هراس انگیز فرا می رسد و به دنبال آنها عقوبتهای اخروی و عذابهای آن جهانی دامنگیر انسان می شود.
