[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام) لِزیَاد ابْنِ أَبیهِ وَ قَد اسْتَخْلَفَهُ لِعَبْد اللَّهِ بْنِ الْعَبَّاس عَلَی فَارِسَ وَ أَعْمَالِهَا فِی کَلَامٍ طَوِیلٍ کَانَ بَیْنَهُمَا، نَهَاهُ فِیهِ عَنْ تَقَدُّمِ الْخَرَاجِ:
اسْتَعْمِلِ الْعَدْلَ، وَ احْذَرِ الْعَسْفَ وَ الْحَیْفَ؛ فَإِنَّ الْعَسْفَ یَعُودُ بالْجَلَاءِ، وَ الْحَیْفَ یَدْعُو إِلَی السَّیْف.[/hadith]
امام (ع) به زیاد بن ابیه -وقتی که او را برای خطّه فارس به جای عبد اللّه بن عباس تعیین کرد- در ضمن سخنی طولانی که بین آنها ردّ و بدل شد و امام او را از پیشاپیش گرفتن مالیات نهی کرد، فرمود:
«اسْتَعْمِلِ الْعَدْلَ وَ احْذَرِ الْعَسْفَ وَ الْحَیْفَ- فَإِنَّ الْعَسْفَ یَعُودُ بالْجَلَاءِ وَ الْحَیْفَ یَدْعُو إِلَی السَّیْفِ»:
با عدل و انصاف رفتار کن، و از تندروی و ستم بپرهیز، زیرا که تند روی منجر به آوارگی مردم، و ستمکاری باعث به کار بردن شمشیر می گردد.
امام (ع) زیاد را به عدالت امر کرده و از ستمکاری بر مردم و بی انصافی برحذر داشته است، یعنی وادار کردن مردم به کارهای دشواری که بر انجام آنها هیچ تمایلی ندارند. امام (ع) از بی عدالتی به وسیله قیاس مضمری برحذر داشته است که مقدمه صغرای آن «فانّ العسف...» است یعنی بی عدالتی باعث می شود، آنان که مورد ستم قرار گرفته اند وطن خود را رها کنند و بدیهی است که ستمکاری زمینه فرار از وطن را فراهم می سازد، و یا باعث قیام مردم با شمشیر در برابر ستمگر می گردد، و کبرای مقدر نیز چنین است: و هر چه این طور باشد، اجتناب از آن لازم است.
