[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): مَا الْمُجَاهِدُ الشَّهِیدُ فِی سَبیلِ اللَّهِ بأَعْظَمَ أَجْراً مِمَّنْ قَدَرَ فَعَفَّ؛ لَکَادَ الْعَفِیفُ أَنْ یَکُونَ مَلَکاً مِنَ الْمَلَائِکَةِ.[/hadith]
همسان شهیدان:
امام(علیه السلام) در کلام کوتاهی مقایسه ای میان مجاهد شهید و فرد عفیف و پاکدامن کرده و عفیف را کمتر از مجاهد شهید نمی شمرد، می فرماید: «مجاهد شهید راه خدا اجر و پاداشش بیشتر از کسی نیست که قدرت بر گناه دارد اما خویشتن داری می کند. این فرد عفیف و خویشتن دار نزدیک است که فرشته ای از فرشتگان خدا شود»; (مَا الُْمجَاهِدُ الشَّهِیدُ فِی سَبیلِ اللّهِ بأَعْظَمَ أَجْراً مِمَّنْ قَدَرَ فَعَفَّ: لَکَادَ الْعَفِیفُ أَنْ یَکُونَ مَلَکاً مِنَ الْمَلاَئِکَةِ).
می دانیم که مقام شهیدان در اسلام بسیار والاست و مطابق حدیث معروف نبوی که در کتاب شریف کافی آمده است: «فَوْقَ کُلِّ ذی برّ برٌّ حَتَّی یُقْتَلَ الرَّجُلُ فِی سَبیلِ اللَّهِ فَإِذَا قُتِلَ فِی سَبیلِ اللَّهِ فَلَیْسَ فَوْقَهُ برّ; والاتر از هر کار نیکی کار نیک دیگری وجود دارد تا به شهادت در راه خدا می رسد که بالاتر از آن، نیکی دیگری نیست».
قرآن مجید و روایات، درباره شهیدان راه خدا و مقام والای آن ها سخن بسیار گفته اند. با این حال، امام(علیه السلام) مسأله عفت و پاکدامنی و چشم پوشی از گناه را به هنگامی که انگیزه های شدید آن در وجود انسان زنده می شود کمتر از شهادت در راه خدا ندانسته است و این نشان می دهد که اسلام برای مسائل اخلاقی مخصوصاً عفت نفس به ویژه در مقابل انگیزه های شدید جنسی چه اندازه اهمیت قائل است.
امام(علیه السلام) در تأیید این مطلب و تأکید بر آن، در پایان این سخن، عفیف و پاکدامن را همچون فرشته ای از فرشتگان خدا می شمرد و می فرماید: چنین کسی نزدیک است به مقام فرشتگان مقرب الهی برسد. بخشی از مقاماتی که بسیاری از اولیا و انبیا پیدا کرده اند مرهون عفت نفس آن ها بوده است. حضرت یوسف(علیه السلام) گرچه به دلیل عفت و پاکدامنی سال ها در زندان به سر برد و رنج های فراوانی تحمل کرد اما علاوه بر مقامات معنوی و اخروی، در دنیا سربلند و سرافراز شد و عزیز مصر، آن کشور پهناور و بزرگ گشت.
در حدیثی از پیغمبر گرامی اسلام(صلی الله علیه وآله) می خوانیم: «مَنْ سَلِمَ مِنْ أُمَّتِی مِنْ أَرْبَعِ خِصَال فَلَهُ الْجَنَّةُ مِنَ الدُّخُولِ فِی الدُّنْیَا وَ اتِّبَاعِ الْهَوَی وَ شَهْوَةِ الْبَطْنِ وَ شَهْوَةِ الْفَرْج; کسی که از چهارچیز خود را حفظ کند وارد بهشت می شود، دنیاپرستی، هواپرستی، شهوت شکم و شهوت جنسی».[1]
در حدیثی از امام باقر(علیه السلام) می خوانیم: «مَا عُبدَ اللَّهُ بشَیْء أَفْضَلَ مِنْ عِفَّةِ بَطْن وَفَرْج; هیچ عبادت الهی ای برتر از این نیست که انسان در مقابل شکم پرستی و شهوت پرستی عفیف و پاک بماند».[2]
و در نقطه مقابل عفت و پاکدامنی، پیغمبر اکرم(صلی الله علیه وآله) می فرماید: «أَکْثَرُ مَا تَلِجُ بهِ أُمَّتِی النَّارَ الاَْجْوَفَان; بیشترین چیزی که امت مرا گرفتار آتش دوزخ می کند دو چیز است: شکم و شهوت جنسی».
و اگر درست دقت کنیم می بینیم که سرچشمه بسیاری از گناهان کبیره و ظلم ها و ستم ها و خونریزی ها علاقه به این دو چیز است.
در دنیای امروز به خوبی می بینیم که شهوت مال و شهوت جنسی انگیزه بسیاری از حوادث دردناک می باشد و پرونده های جنایات در سایه آن ها رقم می خورد و به همین دلیل جهان خواران برای فریب و خرید وجدان ها از این دو عامل استفاده می کنند و بسیارند افراد ظاهراً سالمی که در این دو دام گرفتار می شوند.
همان گونه که در بحث سند این کلام حکیمانه گفتیم، کمتر کسی از شارحان نهج البلاغه این جمله بسیار پرمعنا را جزء کلمات قصار آن حضرت شمرده است و معلوم می شود در بسیاری از نسخ نهج البلاغه وجود نداشته با این که کلامی است بسیار گران بها.[3]
پی نوشت:
[1]. بحارالانوار، ج 68، ص 271، ح 14.
[2]. همان، ص 270، ح 7.
[3]. سند گفتار حکیمانه: مرحوم خطیب در مصادر می گوید: اکثر نسخه های نهج البلاغه این گفتار حکمت آمیز را ذکر نکرده اند ولی در شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید آمده و شاید بتوانم در آینده به آن بازگردم (و مدارکی را برای آن گردآوری کنم) (مصادر نهج البلاغه، ج 4، ص 320) هر چند ظاهراً موفق به این کار نشد.
