[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): الْبُخْلُ جَامِعٌ لِمَسَاوِئِ الْعُیُوب، وَ هُوَ زمَامٌ یُقَادُ بهِ إِلَی کُلِّ سُوء.[/hadith]
جلوه تاریخ درشرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج
8
، ص132
البخل جامع لمساویء العیوب، و هو زمام یقاد به الی کل سوء. «بخل جمع آورنده برای بدیهای همه عیوب است و لگامی است که به سوی هر بدی می کشاند.»
درباره بخل و تنگ چشمی پیش از این سخن گفته شد و اینک مطالب دیگری در این باره می آوریم. پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فرموده است: «جود درختی از درختهای بهشت است، هر کس یکی از شاخه های آن را در دست بگیرد او را به بهشت می رساند، و بخل درختی از درختهای دوزخ است، هر کس یکی از شاخه های آن را در دست بگیرد او را به دوزخ می رساند.» و همان حضرت فرموده است: «چه دردی بدتر از بخل است.»
و خداوند سبحان فرموده است: «و هر کس از بخل نفس خویش نگه داشته شود همانا که آنان رستگاران هستند.»، و از شرافت جود این است که خداوند آن را با ایمان قرین ساخته و شخص بخشنده را اهل فلاح دانسته و در آغاز سوره بقره فرموده است: «کسانی که به غیب ایمان آورده اند و نماز را برپا می دارند و از آنچه به ایشان روزی کرده ایم انفاق می کنند... آنان رستگاران هستند.» و پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فرموده است: «هرگز ایمان و بخل در دلی جمع نمی شود.»
گفته اند، جود فقط در مورد جود خداوند به کار می رود که خالی از هر خواسته و غرض است و کسی که به خواسته و غرضی جود می کند و به عنوان مثل ستایش را دوست می دارد و به آن منظور جود می کند، تاجری است که چیزی را می دهد تا چیز دیگری را بستاند.
