[hadith]وَ رُوِیَ أَنَّهُ ذُکِرَ عِنْدَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّاب فِی أَیَّامِهِ حَلْیُ الْکَعْبَةِ وَ کَثْرَتُهُ، فَقَالَ قَوْمٌ لَوْ أَخَذْتَهُ فَجَهَّزْتَ بهِ جُیُوشَ الْمُسْلِمِینَ کَانَ أَعْظَمَ لِلْأَجْرِ وَ مَا تَصْنَعُ الْکَعْبَةُ بالْحَلْیِ، فَهَمَّ عُمَرُ بذَلِکَ وَ سَأَلَ عَنْهُ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَقَالَ:
إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزلَ عَلَی النَّبیِّ (صلی الله علیه وآله) وَ الْأَمْوَالُ أَرْبَعَةٌ: أَمْوَالُ الْمُسْلِمِینَ، فَقَسَّمَهَا بَیْنَ الْوَرَثَةِ فِی الْفَرَائِضِ، وَ الْفَیْءُ فَقَسَّمَهُ عَلَی مُسْتَحِقِّیهِ، وَ الْخُمُسُ فَوَضَعَهُ اللَّهُ حَیْثُ وَضَعَهُ، وَ الصَّدَقَاتُ فَجَعَلَهَا اللَّهُ حَیْثُ جَعَلَهَا؛ وَ کَانَ حَلْیُ الْکَعْبَةِ فِیهَا یَوْمَئِذٍ، فَتَرَکَهُ اللَّهُ عَلَی حَالِهِ وَ لَمْ یَتْرُکْهُ نِسْیَاناً وَ لَمْ یَخْفَ عَلَیْهِ [عَنْهُ] مَکَاناً؛ فَأَقِرَّهُ حَیْثُ أَقَرَّهُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ. فَقَالَ لَهُ عُمَرُ لَوْلَاکَ لَافْتَضَحْنَا، وَ تَرَکَ الْحَلْیَ بحَالِهِ.[/hadith]
آورده اند که در دوران خلافت عمر بن خطّاب، در نزد او، سخن از زیور و زینت کعبه و زیادی آن به میان آمد. حاضران گفتند، اگر آنها را برداری و صرف تجهیز سپاه اسلام کنی، پاداش بیشتری دارد، و کعبه زینت نمی خواهد. عمر تصمیم به برداشتن زیورها گرفت، و در آن باره با امیر المؤمنین (ع) مشورت کرد، امام (ع) فرمود: «لَوْ أَخَذْتَهُ فَجَهَّزْتَ بهِ جُیُوشَ الْمُسْلِمِینَ- کَانَ أَعْظَمَ لِلْأَجْرِ وَ مَا تَصْنَعُ الْکَعْبَةُ بالْحَلْیِ- فَهَمَّ عُمَرُ بذَلِکَ وَ سَأَلَ عَنْهُ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع- فَقَالَ ع إِنَّ الْقُرْآنَ أُنْزلَ عَلَی النَّبیِّ ص وَ الْأَمْوَالُ أَرْبَعَةٌ أَمْوَالُ الْمُسْلِمِینَ- فَقَسَّمَهَا بَیْنَ الْوَرَثَةِ فِی الْفَرَائِضِ- وَ الْفَیْءُ فَقَسَّمَهُ عَلَی مُسْتَحِقِّیهِ- وَ الْخُمْسُ فَوَضَعَهُ اللَّهُ حَیْثُ وَضَعَهُ- وَ الصَّدَقَاتُ فَجَعَلَهَا اللَّهُ حَیْثُ جَعَلَهَا- وَ کَانَ حَلْیُ الْکَعْبَةِ فِیهَا یَوْمَئِذٍ- فَتَرَکَهُ اللَّهُ عَلَی حَالِهِ- وَ لَمْ یَتْرُکْهُ نِسْیَاناً وَ لَمْ یَخْفَ عَلَیْهِ مَکَاناً- فَأَقِرَّهُ حَیْثُ أَقَرَّهُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ- فَقَالَ لَهُ عُمَرُ لَوْلَاکَ لَافْتَضَحْنَا- وَ تَرَکَ الْحَلْیَ بحَالِهِ»
این داستان مشهور است، و خلاصه برهان امام (ع) قیاس مضمری است که بر مقدّمه صغرای آن اشاره فرموده است و تقدیر آن چنین است: زیور کعبه را خداوند و رسولش در جای خود نهادند- بدون فراموشی و غفلت از مکان آن- با این که به همه اموال پرداخته بودند، و کبرای مقدّر آن نیز چنین است: و هر چه را که خدا و رسولش به جای خود قرار داده باشند، در این عمل پیروی از آنها واجب است. و از این رو به عنوان نتیجه قیاس، امر کرد، همان طوری که خدا و رسولش قرار دادند، تو نیز همان طور قرار ده. کلمه «نسیانا» منصوب است چون حال است، و «مکانا» منصوب است چون تمیز است.
