[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): فَرَضَ اللَّهُ الْإِیمَانَ تَطْهِیراً مِنَ الشِّرْکِ، وَ الصَّلَاةَ تَنْزیهاً عَنِ الْکِبْرِ، وَ الزَّکَاةَ تَسْبیباً لِلرِّزْقِ، وَ الصِّیَامَ ابْتِلَاءً لِإِخْلَاصِ الْخَلْقِ، وَ الْحَجَّ [تَقْوِیَةً] تَقْرِبَةً لِلدِّینِ، وَ الْجِهَادَ عِزّاً لِلْإِسْلَامِ، وَ الْأَمْرَ بالْمَعْرُوفِ مَصْلَحَةً لِلْعَوَامِّ، وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَرِ رَدْعاً لِلسُّفَهَاءِ، وَ صِلَةَ الرَّحِمِ مَنْمَاةً لِلْعَدَد، وَ الْقِصَاصَ حَقْناً لِلدِّمَاءِ، وَ إِقَامَةَ الْحُدُود إِعْظَاماً لِلْمَحَارِمِ، وَ تَرْکَ شُرْب الْخَمْرِ تَحْصِیناً لِلْعَقْلِ، وَ مُجَانَبَةَ السَّرِقَةِ إِیجَاباً لِلْعِفَّةِ، وَ تَرْکَ الزِّنَی [الزِّنَا] تَحْصِیناً لِلنَّسَب، وَ تَرْکَ اللِّوَاطِ تَکْثِیراً لِلنَّسْلِ، وَ الشَّهَادَاتِ اسْتِظْهَاراً عَلَی الْمُجَاحَدَاتِ، وَ تَرْکَ الْکَذب تَشْرِیفاً لِلصِّدْقِ، وَ السَّلَامَ أَمَاناً مِنَ الْمَخَاوِفِ، وَ الْأَمَانَةَ [ا
لْإِمَامَةِ
] نِظَاماً لِلْأُمَّةِ، وَ الطَّاعَةَ تَعْظِیماً لِلْإِمَامَةِ.[/hadith]
جلوه تاریخ درشرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 8، ص43
فرض الله الایمان تطهیرا من الشرک، و الصلاة تنزیها عن الکبر، و الزکاة تسبیبا للرزق، و الصیام ابتلاء لاخلاص الخلق، و الحج تقویة للدین، و الجهاد عزّا للاسلام، و الامر بالمعروف مصلحة للعوام، و النهی عن المنکر ردعا للسفهاء، و صلة الرحم منماة للعدد، و القصاص حقنا للدماء، و إقامة الحدود إعظاما للمحارم، و ترک شرب الخمر تحصینا للعقل، و مجانبة السرقة ایجابا للعفّة، و ترک الزّنا تحصینا للنسب، و ترک اللواط تکثیرا للنسل، و الشهادات استظهارا علی المجاحدات، و ترک الکذب تشریفا للصدق، و السلام امانا من المخاوف، و الامانة نظاما للامّة، و الطاعة تعظیما للامامة. «خداوند ایمان را برای پاکی از شرک ورزیدن واجب فرمود، و نماز را برای پاک گردانیدن از تکبر، و زکات را تا مایه رسیدن روزی گردد، و روزه را برای آزمودن اخلاص مردمان و حج را برای نیرومند ساختن اسلام، و جهاد را برای عزت اسلام، و امر به معروف را برای اصلاح کار همگان، و نهی از منکر را برای بازداشتن سفلگان، و پیوند با خویشاوندان را برای فزونی شمار، و قصاص را برای حفظ خونها، و برپایی حدود را برای بزرگ نشان دادن محرمات، و ترک باده نوشی را برای نگه داشتن عقل، و دوری از دزدی را برای پایداری پاکدامنی، و ترک زنا را برای نگهداری نسب، و ترک لواط را برای فزونی نسل، و گواهی دادنها را برای استیفای حقوق انکار شده، و ترک دروغ را برای حرمت راستگویی، و سلام دادن را برای ایمنی از ترسها، و امانت را برای نظام امت، و فرمانبرداری را برای بزرگداشت امامت مقرر فرموده است.»
ابن ابی الحدید سپس شرحی درباره علل عبادات و محرمات با استفاده از آیات قرآنی ایراد کرده است که خارج از بحث ماست و مراجعه به آن برای اهل آن بسیار سودبخش است.
