[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام): مَنْ یُعْطِ بالْیَد الْقَصِیرَةِ، یُعْطَ بالْیَد الطَّوِیلَةِ.
[قال الرضی رحمه الله تعالی و معنی ذلک أن ما ینفقه المرء من ماله فی سبیل الخیر و البر و إن کان یسیرا فإن الله تعالی یجعل الجزاء علیه عظیما کثیرا؛ و الیدان هاهنا عبارة عن النعمتین ففرّق (علیه السلام) بین نعمة العبد و نعمة الرب تعالی ذکره بالقصیرة و الطویلة، فجعل تلک قصیرة و هذه طویلة لأن نعم الله أبدا تضعف علی نعم المخلوق أضعافا کثیرة إذ کانت نعم الله أصل النعم کلها فکل نعمة إلیها ترجع و منها تنزع].[/hadith]
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 21، ص: 301
الثانیة و العشرون بعد المائتین من حکمه علیه السّلام:
(222) و قال علیه السّلام: من یعط بالید القصیرة، یعط بالید الطّویلة.
قال الرّضیّ رحمه اللَّه: و معنی ذلک أنّ ما ینفقه المرء من ماله فی سبیل الخیر و البرّ و إن کان یسیرا فإنّ اللَّه تعالی یجعل الجزاء علیه عظیما کثیرا، و الیدان ههنا عبارتان عن النّعمتین، ففرق علیه السّلام بین نعمة العبد و نعمة الرّبّ تعالی ذکره بالقصیرة و الطّویلة، فجعل تلک قصیرة و هذه طویلة لأنّ نعم اللَّه أبدا تضعف علی نعم المخلوقین أضعافا کثیرة، إذ کانت نعم اللَّه أصل النّعم کلّها، فکلّ نعمة إلیها ترجع، و عنها تنزع- نقل عن الشرح المعتزلی ج 19- طبع مصر. (79500- 79414)
أقول: و قد بین ذلک فی آیات من القرآن کقوله تعالی: «مَثَلُ الَّذینَ یُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِی سَبیلِ اللَّهِ کَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابلَ فِی کُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ یُضاعِفُ لِمَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ واسعٌ عَلِیمٌ». (261- البقرة)
الترجمة:
فرمود: هر که با دست کوتاه بدهد از دست بلندی عوض بستاند.
سید رضی رحمه اللَّه در شرح آن فرموده: یعنی هر چه مرد از مال خود در خیرات صرف کند و گر چه اندک باشد، خداوند پاداش بسیار و بزرگش بدهد
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 21، ص: 302
و دو دست دهنده و عوض دهنده در اینجا عبارت از همان دو نعمت است که داد و ستد شده، و آن حضرت نعمت بنده را از نعمت خدا جدا کرده، این را کوتاه و آنرا بلند دانسته، زیرا نعم خدا همیشه چند برابر نعمت آفریدگان اوست، زیرا نعم خدا أصل همه نعمتها است، و مرجع هر نعمتی بدانست و از آنست.
در راه خدا بدست کوتاه می بخش تو قربة إلی اللَّه
وز دست بلند حق عوض گیر لا حول و لا قوّة إلّا باللّه
