[hadith]وَ قَالَ (علیه السلام) -وَ قَدْ قَالَ لَهُ طَلْحَةُ وَ الزُّبَیْرُ نُبَایِعُکَ عَلَی أَنَّا شُرَکَاؤُکَ فِی هَذَا الْأَمْرِ-
:
[فَقَالَ] لَا وَ لَکِنَّکُمَا شَرِیکَانِ فِی الْقُوَّةِ وَ الِاسْتِعَانَةِ، وَ عَوْنَانِ عَلَی الْعَجْز
[الْعَجْرِ]
وَ الْأَوَد.[/hadith]
منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئی)، ج 21، ص: 273
الحادیة و التسعون بعد المائة من حکمه علیه السّلام:
(191) و قال علیه السّلام و قد قال له طلحة و الزّبیر: نبایعک علی أنّا شرکاؤک فی هذا الأمر: لا، و لکنّکما شریکان فی القوّة و الاستعانة، و عونان علی العجز و الأود. (78852- 78822)
اللغة:
(الأود) آد أودا الحمل: أثقله، و الأمر: أضنکه و ثقل علیه، الأود: الکدّ و التعب، الأود: الاعوجاج.
المعنی:
الأمر فی کلامه علیه السّلام هو تصدّی منصب الامامة، و الشرکة فیه ممنوع من وجهین:
1- الامامة أمر إلهیّ و نصب نبویّ، و لا معنی لشرکة الغیر المنصوص علیه معه فی أمر الامامة.
2- أنّ الامامة باعتبار أنّها ریاسة علی الامّة لا تقبل الشرکة، لأنّ حکم الامام هو الفصل النهائی للاختلاف فی الأحکام، و مع شرکة الغیر فیها لا ینتهی الخلاف إلی الفصل القاطع، لامکان اختلاف الشرکاء أنفسهم، فلا فصل فی البین.
و الأود هنا بمعنی الثقل و الضنک کما هو أحد معنییه، و یشعر به لفظة العون و لیس بمعنی الاعوجاج لأنّه لا اعوجاج فیه علیه السّلام، فتدبّر.
الترجمة:
بطلحه و زبیر که بأو عرض کردند ما با تو بیعت می کنیم بشرط این که ما را با خود در أمر خلافت شریک سازی فرمود:
نه، ولی شما شریک در نیرو و یاری برای إجراء أحکام و حفظ نظام می شوید و یاور من می شوید در ناتوانی و تحمّل کارهای دشوار و در تنگنای حوادث.
زبیر و طلحه با هم ساختند بر مولای دین بشتافتند
که بیعت می کنیم أمّا بدین شرط که شرکتمان دهی اندر خلافت
علی فرمود: نه، أمّا شریکید به نیرومندی و در استعانت
