متن پرسش
منظور از «دون الله» چیست؟
پاسخ
«دون» در لغت، دارای معانی متعددی است؛ مانند: غیر، حقیر، پائین، جلو و عقب.[1]
در قرآن کریم حدود 74 بار عبارت «دون الله» تکرار شده است که به معنای «غیر»، «بهجُز» و نیز در مواردی «به جای خدا» است؛ یعنی هرچه غیر خداوند باشد. در اینجا برخی از آیات قرآن را به عنوان نمونه ذکر میکنیم:
-
«وَ مِنَ النَّاس مَنْ یَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدادا»؛[2] بعضی از مردم، معبودهایی غیر از خداوند برای خود انتخاب میکنند.
-
«وَ إِنْ کُنْتُمْ فی رَیْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلی عَبْدنا فَأْتُوا بسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ کُنْتُمْ صادقینَ»؛[3] و اگر درباره آنچه بر بنده خود (پیامبر) نازل کردهایم شک و تردید دارید، [دست کم] یک سوره همانند آن بیاورید؛ و گواهان خود را - غیر خدا- برای این کار، فرا خوانید اگر راست میگویید!
-
«أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْض وَ ما لَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِیٍّ وَ لا نَصیرٍ»؛[4] آیا نمیدانستی که حکومت آسمانها و زمین، از آن خداست؟! [و حق دارد هر گونه تغییر و تبدیلی در احکام خود طبق مصالح بدهد؟!] و غیر خدا، ولی و یاوری برای شما نیست. [و اوست که مصلحت شما را میداند و تعیین میکند].
-
«وَ مَنْ یَتَّخِذ الشَّیْطانَ وَلِیًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسرَ خُسْراناً مُبیناً»؛[5] و هر کس، شیطان را بجای خدا ولیّ خود برگزیند، زیانِ آشکاری کرده است.
پاورقی
[1]. ر.ک: فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، محقق، مخزومی، مهدی، سامرائی، ابراهیم، ج 8، ص 72، قم، انتشارات هجرت، چاپ دوم، 1410ق؛ ازهری، محمد بن احمد، تهذیب اللغة، ج 14، ص 127، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ اول، 1421ق.
[2]. بقره، 165.
[3]. بقره، 23.
[4]. بقره، 107.
[5]. نساء، 119.