متن پرسش
ترجمه خطبه 17 نهج البلاغه: «چیزی را بسیار جمعآوری میکند که اندک آن بهتر از بسیار است، تا آنکه از آب گندیده سیراب شود، و دانش و اطلاعات بیهوده فراهم آورد!» به چه دانشی بیهوده گفته میشود؟
پاسخ
امام علی(ع) در رابطه با برخی از افراد میفرماید: «روزگار میگذراند در حالیکه به فکر زیاد کردن چیزی است که کمش برای او از زیادش بهتر است»؛[1] یکی از مصادیق سخن امام ،افرادی هستند که از آغاز عمر، شبهات و آرای باطل را جمعآوری میکنند که به یقین، اندک آن از بسیارش بهتر است، و باطل آن از صحیحش بیشتر. وقتی گنداب «اخلاق زشت» و «افکار بیفایده» چنین افرادی را فراگرفت، در میان مردم به قضاوت مینشینند!
در جمله «حَتَّی إِذَا ارْتَوَی مِنْ مَاءٍ آجِن»، کلمه «آجِن» به معنای «گندیده» صفتی برای آب است و آب گندیده شبیهترین چیزی است که میتوان آن را برای اندیشه باطل استعاره آورد. به عبارتی دیگر این روایت در صدد اعلام آن است که اندیشههای باطل نظیر آب گندیدهای است که رفع نیاز تشنه را نمیکند[2] و هرچه مقدار کمتری از این اندیشهها و آبها در کنار انسان باشد، او احساس آسودگی بیشتری خواهد کرد.
پاورقی
[1]. سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق: صبحی صالح، ص 59، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق.
[2]. ابن میثم بحرانی، میثم بن علی، شرح نهج البلاغه، ترجمه، محمدی مقدم، قربانعلی، نوایی یحیی زاده، علی اصغر، ج 1، ص 627- 628، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، چاپ اول، 1375ش.