متن پرسش

آیا نذر، انفاق و خرج کردن برای سید الشهداء سابقه دارد، و همچنین بردن غذا در سفر زیارتی کربلا مورد تأیید است؟

پاسخ

اطعام و صدقه به خودی خود کاری ارزشمند بوده و در هر شرایطی دارای اجر و پاداش است. نذر، انفاق و اطعام در مراسم عزاداری امام حسین(ع) نیز علاوه بر آن‌که یکی از مصادیق تعظیم شعائر الهی است. روایات فراوانی هم در این موضوع،[1] وجود دارد؛ مانند:

  1. امام صادق(ع): «هرکه برای زیارت قبر امام حسین(ع) مخارجی را متحمل شود، خداوند به پاداش هر درهم آن، به اندازه ده هزار شهر در بهشت به او هدیه می‌کند و نیازمندی‌هایش را برآورده می‌کرده و نگهبان اموالی از اوست که در شهرش باقی مانده، و چیزی از خدا نمی‌خواهد، مگر این‌که خدا مورد اجابت قرار می‌دهد.[2]

  2. امام صادق(ع): برای هر درهمی که شخص برای امام حسین(ع) هزینه کند، ده هزار برابر حساب می‌شود و به همین اندازه درجه‏ او را بالا می‌برند، اما رضایت و خشنودی خدا از او و دعای پیامبر(ص) و امام علی(ع) و ائمه اطهار برای او بهتر از آن است.[3]

  3. امام صادق(ع) در دعا به خدا عرض کرد: بار خدایا، ... من و برادران و زائران قبر پدرم حسین(ع) را بیامرز! آنها که اموالشان را هزینه کرده و بدن‌های خود را برای احسان در حق ما به سختی انداخته‌اند ...[4]

  4. امام صادق(ع) در مورد ثواب کسی که خودش به هر دلیلی نمی‌تواند به زیارت رود، ولی دیگری را با هزینه خود می‌فرستد، فرمود: در مقابل هر درهمی که خرج کرده است، خداوند به قدر کوه احد به او حسنه می‌دهد و چند برابر هزینه‏ای را که متحمل شده، برای او باقی می‌گذارد، و بلاهایی که نازل می‌شود را از او دور می‌گرداند، و مال و دارایی او را حفظ می‌کند.[5]

  5. خداوند در مناجات با حضرت موسی(ع) به او فرمود: «... اگر بنده‌ای مقداری از مالش را به خاطر محبّت فرزند دختر پیامبر(ص)، غذا یا غیر آن انفاق نماید، خداوند در دنیا در مقابل هر درهمی به هفتاد درهم به او برکت می‌دهد و در بهشت خواهد بود و گناهانش را می‌آمرزد».[6]

  6. وقتی امام حسین(ع) به شهادت رسید، امام سجاد(ع) برای زنان بنی‌هاشم غذا آماده می‌کرد.[7]

  7. فائد حنّاط به امام کاظم(ع) گفت: مردم با توجّه و گریه به زیارت امام حسین(ع) می‌روند و نوحه‌گران و غذاهایی را نیز به همراه خود به آنجا می‌برند. شما در این باره چه می‏فرمائید؟ امام(ع) فرمودند: کسی که به زیارت امام حسین(ع) برود در حالی‌که به حقّ آن جناب عارف باشد، خدا گناهان گذشته و آینده‏اش را می‌بخشد».[8]

این روایت ناظر به آن است افرادی در آن زمان بودند که به صورت سازمان یافته و همراه با مواد اولیه غذا و گروهی روضه‌خوان به کربلا می‌رفتند و از ظاهر این روایت برمی‌آید که این غذا تنها برای خوراک حداقلی مصرفی هر مسافر برای خودش نبوده، بلکه بساط اطعام گشوده شده و خود کاروانیان و چه بسا دیگران در آن شرکت می‌کردند و همین موضوع باعث شده تا پرسشگر، حکم آن‌را از امام بخواهد وگرنه داشتن غذای مصرفی هر شخص برای خودش که جای سؤال نداشت.[9] در نهایت، امام کاظم(ع) نیز این رویه را مورد تأیید قرار داده‌ و پاداش‌هایی برای آن اعلام فرموده‌اند.[10]

پاورقی

[1]. ر. ک: «شعایر اسلامی در قرآن»، 12333؛ «ثواب برپایی مجالس ذکر و عزا در خانه‌ها»، 69532؛ «آداب سفر زیارتی امام حسین(ع)»، 49843.

[2]. ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، محقق، مصحح، امینی، عبد الحسین، ص 127، نجف اشرف، دار المرتضویة، چاپ اول، 1356ش.

[3]. کامل الزیارات، ص 128

[4]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 4، ص 582، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق؛ کامل الزیارات، ص 116.

[5]. کامل الزیارات، ص 129.

[6]. ‏طریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، تحقیق، حسینی‏، سید احمد، ج 3، ص 406، تهران، کتابفروشی مرتضوی، چاپ سوم، 1375ش؛ خاتون ‌آبادی مازندرانی، (محمد) اسماعیل، جامع الشتات، محقق، مصحح، رجایی،‌ سید مهدی، ص 209، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1418ق.

[7]. برقی، ابو جعفر احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، محقق، مصحح، محدث، جلال الدین،‏ ج 2، ص 420، قم، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1371ق.

[8]. کامل الزیارات، ص 139.

[9]. ر. ک: «ثواب برپایی مجالس ذکر و عزا در خانه‌ها»، 69532؛ «عزاداری امام حسین(ع)، مایه ی حیات جامعه »، 348؛ «نقش عزاداری امام حسین(ع)»، 2302.

[10]. ر. ک: «چگونگی امکان بخشیده شدن گناهان آینده»، 57664.