• تاریخ: ۲۳ مهر ۱۳۵۷/ ۱۲ ذی القعده ۱۳۹۸

وضع ممالک اسلامی، خصوصاً این ممالکی که دارای مخازن هستند مثل مملکت ایران- که در رأس آنهاست- تقریباً اوضاع اینها مورد مطالعه این قدرتمندها، این دولتهای ابرقدرت، ... بوده است. اوضاع شرق و اگر ملاحظه کرده باشید در این سیاحهایی که از اینها از شاید سیصد سال پیش از این- که راه یافتند به شرق- سیاحهایی که از اینها آمدند به اسم سیاحت؛ اینها یک مأمورین سیاسی بوده‌اند برای مطالعه این ممالک شرق. در ایران اینها می‌آمدند و در تمام شهرها، دهات، همه اینها را مطالعه می‌کردند. بیابانها، حتی آن بیابانهایی که هیچ آب و علفی نداشتند، اینها با تحمل زحمتهای فراوان، با شتر در آن وقت می‌آمدند و با کاروانها حرکت می‌کردند و اوضاع‌ جغرافیایی این ممالک را و مهمتر برای آنها، آن مواردی که مخازن، هر مخزنی: مخزن طلا، مس، نفت، گاز، هر چه بوده؛ اینها دقیقاً مطالعه کردند و نقشه‌برداری کردند؛ و مواردی که در این ممالک و آنچه ما می‌دانیم در ایران، آن مواردی که دارای یک [منبعی‌] بوده است که برای آنها مفید بوده است؛ آنها را نقشه برداشتند، علامت گذاشتند، نشانه گذاشتند، یادداشت کردند و ضبط است پیش آنها.

قبل از اینکه امریکا پایش باز بشود به این ممالک؛ مقدم بر همه، انگلیسها بودند و روسها هم بودند و بعضی ممالک دیگر. در هر صورت، این ممالک ما، این ممالک شرق از قریب سیصد سال یا یک قدری بیشتر، مورد بررسی اینها و طمع اینها بوده است؛ منتها هر چه جلوتر آمده است، کارشناسهای آنها بیشتر تخصص پیدا کرده‌اند و بیشتر آمده‌اند در اینجا، در این ممالک، و تمام اینها، آنها اطلاعاتشان از خود اهالی آن مملکت بیشتر است. اطلاع بر روحیه مثلًا ایلاتی که ما در ایران داشتیم؛ مثل ایل بختیار [ی‌]، مثل ایل قشقایی، اینها و امثال اینها، شاهسونها مطالعاتی داشتند؛ برای اینکه به دست بیاورند روحیه اینها چه جور است، تا چه حد می‌تواند این ممالک از اینها استفاده ببرد؛ و مطالعاتی هم راجع به شهرستانها و دهات؛ تمام دهاتی که در ایران هست، از آن دهات بسیار دور افتاده و کوهستانی تا آخر، اینها تمامش را اطلاع دارند؛ یعنی کارشناسها را فرستادند، همه اینها، هم نقشه‌برداری شده است و هم هر چه دارد در آنجا، هر کجا چیزی در آن پیدا می‌شود که برای آنها دندانگیر است، از آن یادداشت برداشتند و خودشان را مهیا کردند برای غارت؛ منتها این کسانی که در رأس بودند، از سلاطین یا از رؤسا که در رأس بودند، مختلف بودند در رساندن منافع به اینها؛ گاهی اشخاصی بودند که تا آن حد خیانتکار نبودند، و گاهی هم خیانتکارْ زیاد بودند که به همه ابعاد تسلیم شده‌اند.

من در همدان یکوقت بودم، یک نفر از دوستان من یک نقشه‌ای آورد، نقشه بزرگی شاید مثلًا یک متر در یک متر، و آن نقشه هم مال همدان بود؛ دهات همدان. تمام در آنجا آن طور که او می‌گفت، می‌گفت تمام [منابع زیرزمینی‌] دهات همدان در اینجا ثبت‌ است؛ و در آن نقطه‌هایی بود زیاد. نقطه‌هایی در آن ورقه با رنگ دیگری بود که زیاد بود. آن شخص- که آشنای ما بود- گفت که این نقطه‌هایی که در اینجاها گذاشتند علامت این است که در زیر این نقطه و این دهی که در اینجا هست، یک چیزی پیدا می‌شود، حالا یا یک معدن مسی، نفتی و ... پیدا می‌شود که الآن هیچ چیزش تا حالا درنیامده و آنها می‌دانند که [در] کجا چه است. در هر صورت، با نقشه از اول وارد شدند و احوال و اوضاع ممالک شرق را و مملکت ایران [را] که الآن مورد ابتلای ماست- با نقشه اینجاها را، همه چیزش را تعیین کردند.