امام علیه السلام شنید مردی در محضرش نکوهش دنیا میکند (در حالی که از غافلان بود) به او فرمود : ای کسی که نکوهش دنیا میکنی (و دنیا را به خدعه و نیرنگ و فریبندگی متهم میسازی) تو خودت تن به غرور دنیا دادهای و به باطلهای آن فریفته شدهای (عیب از توست نه از دنیا) تو خود فریفته دنیا شدهای سپس دنیا را مذمت میکنی (و گناه را به گردن آن میافکنی؟) تو ادعا میکنی که دنیا بر تو جرمی روا داشته یا دنیا چنین ادعایی بر تو دارد؟ چه زمانی دنیا تو را به خود مشغول ساخت، یا کی تو را فریب داد؟ آیا به محلی که پدرانت به خاک افتادند و پوسیدند تو را فریب داده؟ یا به خوابگاه مادرانت در زیر خاک؟ چهقدر با دست خود به بیماران پرداختی و چهقدر آنها را پرستاری کردی؟ درخواست شفا برای آنها میکردی و از طبیبان، راه درمان آنها را میخواستی، در آن روزهایی که دارویِ تو به حال آنها سودی نداشت و گریه تو فایدهای نمیبخشید، و دلسوزی آمیخته با ترس تو برای هیچ یک از آنها سودی نداشت و کوششها و کمکهایت برای آنها نتیجهای نمیداد و با نیرویت دفاعی از آنها نکردی (و سرانجام با همه این تلاش و کوششها مرگ گریبانشان را گرفت و به همه چیز پایان داد). دنیا با این نمونهها (که برای تو گفتم) وضع تو را نیز مجسم ساخته و با قربانگاههای او (برای دیگران)، قربانگاه تو را!
دنیا سرای صدق و راستی است برای آن کس که به راستی با آن رفتار کند، و جایگاه عافیت است برای کسی که از آن چیزی بفهمد، و سرای بینیازی است برای آن کس که از آن توشه برگیرد، و محلّ موعظه و اندرز است برای کسی که از آن اندرز گیرد. دنیا مسجد دوستان خدا و نمازگاه فرشتگان پروردگار، و محل نزول وحی الهی، و تجارت خانه اولیای الهی است. آنها در دنیا رحمت خدا را به دست آورده و بهشت را از آن بهره گرفتند. با این حال (که برای تو شرح دادم) چه کسی دنیا را نکوهش میکند؟ دنیا جدایی خود را اعلام داشته و فراق خویش را با صدای بلند خبر داده و از مرگ خود و اهلش همه را با خبر ساخته است. دنیا بانمونهای از بلاهایش بلاهای آخرت را به آنها نشان داده و با صحنههایی از سرور و خوشحالیاش به سرور آخرت متوجه ساخته است (در حالی که همه میدانند نه بلای آخرت قابل مقایسه با بلای دنیا و نه سرور آخرت شایسته مقایسه با سرور دنیاست). گاه میبینند هنگام عصر در عافیتاند و صبحگاهان در مصیبت (و به این ترتیب) گاه تشویق میکند و گاه میترساند و گاه انسان را به خوف میافکند وبرحذر میدارد با این اوصاف، گروهی آن را در «روز پشیمانی» (روز قیامت) نکوهش میکنند و گروه دیگری در آن روز آن را مدح و ستایش مینمایند؛ همان گروهی که دنیا به آنها تذکر داد و متذکر شدند و برای آنها (با زبان حال) سخن گفت و تصدیقش کردند و به آنان اندرز داد و اندرزش را پذیرا شدند.